|
|
 |
Zimorowic , 1608 yılında Lwow'da , orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak doğdu.Bartlomiej Zimorowic'in kardeşidir.Aldığı iyi eğitim sayesinde , Latin ve Polonya edebiyatının ünlü şairlerini okuma fırsatı bulmuş ve edebi çalışmalarına çeviriler yaparak başlamıştır.Krakow'da bulunduğu bir sırada , ağabeyi Bartlomiej Zimorowic'in düğünü için , armağan olarak bir şiir divanı yazmıştır.Rutenya'lı Kızlar adını taşıyan bu eser , şairin ölümünden yirmibeş yıl sonra 1654'te , ağabeyi tarafından yayınlanmıştır. Zimorowic'in hayatı hakkında pek bir bilgi yoktur.Ona ilişkin tek kayıt , açık ve kesin olmayan bir dava dosyasıdır.Bu dosyaya göre , Gladysz adında bir kasap ; Zimorowic'in kendisine bir mezarlıkta saldırdığını ve şapkasını fırlatarak kendisini boğmaya kalktığını iddia eder.Zimorowic , 1629 yılında ölmüştür.Onun için , Krakow'daki Dominiken manastırında , bir duvarın içine basit bir mezar yapılmıştır.Ağabeyi ise , 21 haziran 1629'da , bu mezara bir kitabe yazmıştır. Zimorowic'in , Rutenya'lı Kızlar adlı eseri , düğün konuşması formatında kaleme alınmış olan bir şiirle başlar.Bu şiir , Yunan evlilik ve düğün tanrısı Hymenaios'un , Slav'lardaki karşılığı olan Dziewoslab tarafından söylenmektedir.Daha sonra , 3 koro halinde gruplanmış genç kadın ve genç erkeklerin , bir yarışmadaymış gibi bir adım öne çıkarak söyledikleri toplam 69 şarkı yer alır.Genç kızlardan oluşan 2 ve genç erkeklerden oluşan 1 koro vardır.Bu aşk şarkılarını ve onun eşliğinde yapılan dansları çekici kılan , Zimorowic'in büyük şiir dehasına göre biçimlendirilmiş olmalarıdır.Biçimsel olarak ele alındığında , bu şarkıların köklerini Slav düğün ritüellerinden aldığı görülmektedir.Ancak , bir yandan da , güçlü ve oldukça çapraşık bir sanatsal kompozisyona da sahiptiler. Bu şarkılarda kullanılmış olan ; bazen neşeli , bazen melankolik , 70 değişik ölçü formu vardır.Ve bu şarkılar , aşkla ilgili olan ; ateş , kül , çiçek , çelenk gibi metaforların kullanıldığı pastoral şiirleri olarak nitelendirilebilir.Zimorowic , mitolojiyi , bazen okuyucuyu sıkacak kadar çokça kullanmıştır.Bu mitolojik anlatım , şairin , çok sesli ve anlaşılmaz Barok metaforları yaratmasını sağlamıştır.Pastoral içeriği saflaştıran bazı metaforlar , oldukça cüretlidir.Onun büyük ölçüde Yunan mitolojisinden yararlanmasına ve şarkılarına verdiği egzotik isimlerin İtalyan ve Yunan çağrışımlarla yüklü olmasına karşın ; o , kendi öz folklör geleneğine ait bir çok sembolden yararlanmıştır.Şarkıların hızlı , ritmik temposu da , halk şarkıları ve dansları ile taşıdıkları bağın açık bir kanıtıdır. Zimorowic , Lwow'un yerel beğenilerini sık sık kullanmış ve Rutenya'nın konuşma dilindeki anlatımlara sahip çıkmıştır.Ancak , yine de, şiirleri aktaran genç kız ve erkekler nadiren; Serapion , Ostapi , Filoret , Aleksi ya da Simeon gibi yerel isimler taşır.Onlar genellikle ; Pomsia , Coronella , Antonilla , Amorella , Janella , Pavencia gibi düşsel isimler taşırlar. Eserin ahengi neşelidir ve eserde , mekan ; çiçek bahçeleri gibi doğa ortamıdır.Eser tematik olarak ele alındığında , şarkılar , aşk konusu etrafında toplanır.Ne var ki , her şarkıcı , aşkı kendine has tarzıyla tanımladığından ve şarkısını farklı bir tonda söylediğinden ; şarkılar , bu temanın çeşitlemeleri olarak değerlendirilmelidir.Eser bir bütün olarak ele alındığında , aşkın ; irade ve akıldan çok daha güçlü , irrasyonel , kuşatıcı ve temel bir faktör olarak işlendiği görülür.Acı , aşkın ayrılmaz bir parçası olarak şiirlerde tanımını bulur.Aşkın şerefine söylenen bu şarkılarda , ölüm düşüncesi ve İncil'le ilgili motifler de görülür.Eserin , Halycydis adını taşıyan ve yaşadığımız dünyanın geçiciliğine dair kaleme alınmış olan kapanış şiiri , yeni bir metafizik perspektif sunmaktadır. Zimorowic'in şiirlerinin , anlatım bakımından farklı oluşu , hiç kuşkusuz , sanatının Barok nitelikler taşıdığının göstergesidir.Şair , kontras ve paradoks gibi Barok figürlerden yararlanmıştır.Ancak bu figurleri kullanırken , çekingen davranmış ve ölçüyü asla kaçırmamıştır.Bu kullanımlar kendi içlerinde ulaşılmak istenen birer amaç değil , aksine , aşk deneyimini bütün duygusal ve psikolojik karmaşıklığı içinde kavramaya yardımcı olacak araçlardır.Şiirlerinde psikolojik inceliği yakalayan Zimorowic , çağdaşı Hieronim Morztyn gibi dünyasal mutluluğun da temsilcisidir.
Kaynakça :
- The History Of Polish Literature Czeslaw Milosz 1983 - A Survey Of Polish Literature And Culture Manfred Kridl 1956 - Dictionary Of Polish Literature E.J. Czerwinski 1994 - Monumenta Polonica Bogdona Carpenter 1989 - Büyük Larousse Gelişim Yayınları 1986
E-MAİL
|
