|
|
 |
1572 yılında doğan Kalvinist papaz Veresmarti; Katolik karşı reformunun ivme kazandığı 1604 yılında , Katoliklerle Protestanlar arasındaki bir meydan kavgasına karıştığı için , Nyitra piskoposunun emriyle tutuklanarak hapse atılır.Hapiste günlerini geçirmek için , Katolik edebiyatın propagandist eserlerini ve bu eserlerdeki zeka ve yaratıcılıkla ortaya konan tartışmaları okuyup inceleyen yazar , eserlerdeki düşüncelerin etkisinde kalmaya başlar. Hapisten çıktından sonra , Lutherci - Kalvinist düşünce ve inançlarını yitirmeye başlayan Veresmarti;okumuş olduğu Katolik metinlerde , bir zamanlar reformcu Protestanların Katoliklere karşı kullanmış oldukları etkili söylemle , inandırıcı usavurumlar ve kurnaz eleştirel manevralarla karşı karşıya kalınca , seçimini yapar ve hayatının geri kalan bölümünü , Katolik bir papaz olarak sürdürür.Veresmarti , 1645 yılında hayata veda eder. Veresmarti'nin en önemli eseri olan "Değişiminin Tarihi" , yazarın;mektuplarını , güncesini , vicdani hesaplaşmalarının ürünü olan yazılı çalışmalarını bir araya getirerek oluşturduğu , otobiyografik bir eserdir.Bu eser , Macar edebiyatında , ilk kez Peter Bornemisza tarafından , bir önceki yüzyılda kullanılmış ve Miklos Bethlen'e kadar popülaritesini korumuş olan otobiyografi türünün , en önemli ve en başarılı örneklerinden biridir.Bütünüyle özgün ilk Macarca örnek olan bu eser;aynı zamanda , barok tarzın Macar düzyazı türünün , ilk yalın ve kusursuz kullanımını yansıtır. Eserde , biçimsel olarak , artık Ortaçağa ait olmayan Barok insanının , ussal sıkıntı ve acılarını görebilmek olanaklıdır.Karşılaştığı şeytani kandırmacaların , baştan çıkarmaların , psikolojik bir rahatsızlığın sonuçları olduğunun bilincinde olan Veresmarti; yine de Bornemisza gibi , insanlarla iletişim kurmak , dostlarına danışmak ve içini dökmek için , karşı konulmaz bir istek duymuştur.Bunun sonucu olarak eser , sonu gelmeyen dostça tartışmaların , sayısız söyleşinin ;kavgacı , melankolik , yatıştırıcı ya da cesur birçok konuşmanın detaylı aktarımları ile doludur. Yazar , dostça başlayan , ancak giderek acılarla dolu bir yaşam süresi boyunca birikmiş , hınç ve nefretin kaçınılmaz bir dışavurumu olarak , bireysel ve aykırı tanımlar kazanan ve karamsar bir sessizlikte sona eren konuşmaları ;en ince detayına kadar , canlı bir anlatım ile aktarmaktadır.Yazar , ayrıca;amaçları sadece kendilerini anlatmak olan , karşısındakileri yok sayan ve bağırıp çağıran gürültücü vaizlerin , sözde dini tartışmalarından da söz etmektedir. Kalplerde birikenlerin şiirsel bir dökümü , bir konuşmada bulunması pek de anlamlı olmayacak gözlemler , kısa öyküler ve bir ulusa ya da kuşağa iletilecek yüce amaçlı mesajlar için , sınırsız bir anlatım olanağı sunan otobiyografi türü;Veresmarti'nin ardından , Macaristan'da giderek yayılmış ve kesintisiz bir gelişim çizgisi boyunca , 17. ve 18.yüzyıl yazarları , bu türde eserler vermişlerdir. Kaynakça : - A History of Hungarian Literature Tibor Klaniczay / 1982
E-MAİL
|
