|
|
 |
Hayatı : Garcilaso , 1503 yılında , Toledo'da soylu bir ailede doğar.Ailesi , edebiyat ve siyaset hayatında yüzyıllardan beri sözü geçen ve saraya yakın bir ailedir. Garcilaso , katı bir eğitim alır ve ailenin konumuna uygun olarak ; edebiyat , müzik ve savaş sanatını öğrenir.1520'de , Şarlken(5.Karl)'in sarayına girer.Burada , İtalyan şiiri öğreten Juan Boscan Almogaver ile tanışır ve ondan , İtalyan şiir ölçülerini öğrenir.1521'de , kralın gözde bir şövalyesi olarak katıldığı Olias savaşında yaralanır. 1522'de , Rodos seferine gider.Böylece , Santiago tarikatının şövalyelerine katılmış olur.1525'te , Pavia savaşına katılır.Aynı yıl , kral tarafından , Elena de Zuniga ile evlendirilir ve kralın bir yetkilisi olarak , Toledo'ya yerleşir.1526'da , Grenada'da ; daha sonraları şiirlerine esin kaynağı olacak olan , İsabel Freyre ile tanışır.Karısından 3 çocuğu olmasına rağmen , İsabel'i sevmeye devam eder. İsabel , 1529'da , Antonio de Foncesa ile evlenir.Aynı yıl , kral ile birlikte İtalya'ya gider.Daha sonra , Barcelona'ya giderek , Boscan Almogaver'i ziyaret eder.Yine aynı yıl , Kanuni Sultan Süleyman'a karşı , Viyana savunmasına katılır. 1530'da , Bologna'ya gider.Daha sonra , İspanya'ya geri döner.Aynı yıl , Fransa kralının büyükelçisi olarak göreve başlar.1532'de , yeğenini , kralın önemli bir nedimesi olan , İsabel de la Cueva ile evlendirmek için bir düzen kurmakla suçlanır.Tuna nehri üzerindeki bir ada olan Ratisbonne'a sürgün edilir ve birkaç ay hapis yatar.Aynı yıl , cezası bitince , Napoli kralı Pedro Alvarez de Toledo'nun danışmanı olarak göreve başlar ve Alba dükü ünvanını alır.Bu arada , Juan Gines de Sepulveda gibi önemli şairlerle tanışır.İspanyolca ve Latince şiirler yazar.Daha sonra , İspanya'ya yolculuk yapar.Burada , en güzel şiirlerinin esin kaynağı olan , İsabel Freyre'nin ölüm haberini alır.İsabel , 3.çocuğunun doğumu sırasında ölmüştür.Yazar , genel vali Villafranca markisinin hizmetine girer. 1535 yılının mayıs ayında , Tunus'a karşı yapılan bir savaşa katılır ve La Goleta'nın üstünlük sağladığı bu savaşta , ağır şekilde yaralanır.1536'da , İtalya'yı ele geçirmek isteyen Fransızlara karşı düzenlenen Provence seferinde , 3000 kişilik imparatorluk ordusuna komutanlık yapar.Frejus yakınlarındaki Muy kalesinin önünden geçerken , ansızın büyük bir baskına uğrarlar.Garcilaso ve ordusu , hazırlıksız yakalanmıştır.Yazar , başına düşen kaya parçasıyla ağır şekilde yaralanır ve Nice şehrine götürülür.Ancak , kurtarılamaz ve 14 ekim 1536'da , Savoie düklüğüne bağlı olan Nizza'da , hayata veda eder.Mezarı , 2 yıl sonra Toledo'ya nakledilir. Eserleri : Garcilaso ; 38 sone , 8 geleneksel şiir(coplas) , 5 şarkı(cancioneiro) , 3 eglog , 3 od , 2 ağıt(eleji) , 1 epigram ve 1 şiirsel mektup yazmıştır. 1) Egloglar : İlk eglog , şairin , Napoli kralı Pedro Alvarez de Toledo'nun danışmanlığını yaptığı sırada yazılmıştır ve krala adanmıştır.Salicio ve Nemoroso adlı 2 çoban , sevgilileri tarafından terk edilmişlerdir.Çobanların ağlayıp sızlanışları , derin üzüntülere yol açar.Eglog , Vergilius tarzı bir hüzünlü sonla biter. 2.Eglog , 3 dizelik kıtalardan oluşur.Tumturaklı ve oldukça dramatiktir.Ancak , diğer 2 eglog kadar başarılı değildir.Eglogun 1.bölümünde , daha önce terk edilen Albanio , sevgilisi Camilia'yı düşünmektedir.2.Bölümde ise , alegorik bir üslupla , şairin ailesinin öyküsü anlatılır. 3.Eglog'da ; Dinamene , Climene ve Nise adlı dağ perileri , bir koruluğa saklanmış , Tirreno ve Alcino adlı 2 çobanı dinlemektedirler.Çobanlar , aşık oldukları , Flerida ve Filis'in güzelliklerini övmektedir.Akşam olduğunda , periler dağa çekilirler. 2) Şarkılar (Cancioneiro) : İlk 2 şarkıda , aşıkların kaygıları ve üzüntüleri dile getirilir.3.Şarkıda , Garcilaso , mahkum edildiği sürgün cezasına karşı gelir ve Şarlken'i eleştirir. 4.Şarkı , yasak aşk yaşadığı için ; bu aşkı , kalbinden söküp atmak isteyen bir aşığın , içten itiraflarını anlatır. "Gnide Çiçeği" adını taşıyan 5.şarkı ise , şairin hayran olduğu , Violante di Sanseverino adlı bir bayana adanmıştır.Garcilaso , şarkıda ; dostu olan Mario Galeoto'ya iyi davranması için , onun sevgilisine yalvarır. 3) Soneler : Garcilaso'nun yazdığı 38 sonede , en çok işlenen konular;aşkın ölümsüzlüğü , umutsuzluk , karşılıksız aşk , kıskançlık ve yokluk acısıdır.Özellikle 23.sone , aşkın tam bir tanımı niteliğindedir. 4) Ağıtlar : İlk ağıtta , Alba dükünün kardeşi , Bernardino de Toledo'nun ölümünden duyulan üzüntü dile getirilir.2.Ağıt , dostluğa adanmıştır.Garcilaso , dostu Boscan Almogaver'in dingin ve huzurlu yaşamının ; mutsuz bir aşkın anısıyla , nasıl bir anda yasa büründüğünü anlatır. 5) Odlar : Garcilaso , odları , Latince olarak ve 8 heceli dizeler şeklinde yazmıştır. Sanatı : Boscan Almogaver , 1526 yılında , kralın Venedik büyükelçisi Andrea Navagero'nun özendirmesiyle ; İspanyol şiirinde , Petrarca'nın vezin ve üslubunu benimseyerek , İtalyan formlarını denemeye başlar.Böylelikle , İtalyan lirizmi , İspanyol edebiyatına girer.Sistematik olarak oktav'ı , yani , 11 heceli 8 dizelik şiiri , daha da çeşitlendirmişti.Ancak , bunu en yetkin düzeyine çıkaran kişi , Garcilaso olmuştur.O , bu ölçüdeki en yetkin uyumun ve güzelliğin , asıl etkilerini ortaya koymayı bilmiştir.Yazar , ayrıca ; terceto(3dizelik şiir) , lira(5 dizelik şiir) ve estancia(eşit sayıdaki dizeli kıtalar) da kullanmıştır.Mistik İspanyol şiirine , "iç uyak" 'ı sokan da odur. Garcilaso için İtalyancılık , sadece şiirsel bir biçime öykünmeyle sınırlı kalmaz. Onun dostlukları da , kültüre bakışı da , salt biçimde İtalyandır.Bu İtalyan etki ; onun , özellikle son eserlerinde kendini gösterir. Garcilaso , ortaçağdan yeniçağa geçiş sırasında yazmıştır şiirlerini.İtalyan Rönesans şiirinden fazlasıyla etkilenmiştir.Sistematik olarak , modern şairlerin yanı sıra , eski şairlere de öykünmüştür.Onun en çok etkilendiği şair , Petrarca'dır. Petrarca'nın belirgin etkisi , onun ilgisini , Yunan ve Latin şairlere çevirir. Böylelikle , şair , doğal güzellikleri ve eglog denen şiir türünü keşfeder. Garcilaso'nun etkilendiği diğer şairler arasında;İtalyan edebiyatından , Tasso , Ariosto , Bembo , Sannazaro , Latin edebiyatından ise , Vergilius , Horatius , Ovidius ve İspanyol edebiyatından Ausias March vardır. Garcilaso , şiirlerinde , Petrarca tarzı aşkı konu alır.Aşk , onda;Petrarca'da olduğu gibi , pastoral-melankolik bir havadadır.Aşkın bir tür hizmet olduğunu , kadınların ulaşılmaz varlıklar olduğunu söyler ve insanların , aşkta neler bulduklarına değinerek , aşkın spiritüalizminden söz eder. Zamanın aşk lirikleri , anlatım söz konusu olduğunda , retoriğin ağır kurallarının altında ezilmekteydi.Yani , duygular normatif olarak kaplanmış ve konvensiyonel olarak şekillendirilmişti.Öykünmenin alabildiğine yapıldığı bir dönemdi.Ancak , Garcilaso , estetik normları ön plana aldı.Bu normların kullanımı , 17.yüzyılın sonuna kadar devam etmiştir. Garcilaso , 1500-1650 yılları arasındaki , İspanyol edebiyatı altın çağı'nın ilk büyük şairidir.Üslubunda , lirik şiirin gereği olarak , soylu ve yüksek duygulara seslenen bir incelik vardır.Ancak , onun lirik şiiri , romantik bir şiir türü değil;daha çok , spontan ve otantik şiir türüdür. Garcilaso'nun asıl özelliği , seçtiği dilin ruhunda ve tarzının , antik İtalyan şiirine benzerliğindedir.Yazar , bu tarzı , İspanyol şiirine uyarlamış ve yepyeni bir türe imzasını atmıştır.Neolojizme (Yeni sözcük ve deyim kullanma) , başka bir boyut kazandırmıştır.Halk dilini başarılı bir şekilde kullandığı için , sevilen bir şair olmuştur.Şairin , 1492 yılında , E.A.de Hebrija'nın , dilbilgisi kitabından yararlandığı bilinmektedir. Garcilaso , İspanyol edebiyatının , aşk ve doğa güzelliğini birlikte işleyen , en usta lirik şairlerinden biridir.Sürekli yazıp düzelttiği için , şiirleri , çağdaşı olan diğer şairlerinkinden çok üstündür.Garcilaso'da biçimin belirleyiciliği , sanatına , daha insancıl ve içten bir hava katar.İçerik düzleminde de , oldukça hoş bir sentez sağlar.Şairin , modern bir niteliğe sahip olmasının nedeni de budur. Kaynakça : - Historie İllustree de la Litterature Espagnole - Spanish Literary Masters Miguel Perz Rosado - Hispanic Anthology : - La Nouveau Dictionnaire des Oeuvres - Kindler Neues Literatur Lexikon 1989 - İspanyol Edebiyatı Tarihi
Ertuğrul Önalp - Ana Britannica - Büyük Larousse - Türk Ansiklopedisi
E-MAİL
|
