|
|
 |
Hayatı: Godfrey, 4 aralık 1736’da, Philadelphia’da doğar.Benjamin Franklin’in arkadaşı olan babası camcıdır ve matematikle de uğraşmıştır.Ayrıca, açıları ölçen bir deniz kadranını icat etmiştir.Baba Godfrey, oğlunu çalışması için, bir saatçinin yanına çırak olarak verir. Godfrey, 1749’da babasını kaybeder.Bir süre sonra, Güney Carolina’da asker olarak görev alır ve 1759’da buraya yerleşir.Yazar, burada, 1763 yılında vefat eder ve Aziz James mezarlığına gömülür.
Eserleri: İlk Amerikan trajedisinin yazarı olan Godfrey, oyun yazarlığının yanı sıra, şair olarak da tanınmaktadır.Onun en önemli oyunu, 1759da yazdığı, “Parthia Prensi”’dir.Ancak, bu eser;1765 yılında,Henry Miller tarafından, yazarın şiirleriyle birlikte, “Parthia Prensi Trajedisi ile Çeşitli Konular Üzerine Ham Şiirler” adıyla yayınlanır. 5 perdelik bir trajedi olan bu oyun, serbest şiir ölçüsü ile uyaksız 8 vezne göre yazılmıştır.Bu yönüyle Shakespeare, Marlowe, Beaumont, Fletcher ve Rowe’un tarzına benzetilir.Eseri, şair Nathaniel Evans yayına hazırlamış ve bir başka şair olan William Smith de, bir giriş yazısı yazmıştır. Oyunda olaylar, İ.Ö. 1. yüzyılda, Dicle nehri kıyısındaki Ctesiphon’da geçer.Kral Artabanus’un büyük oğlu Arsaces, Arapları yenerek büyük bir zafer kazanmış ve dönüşünde çeşitli gösterilerle karşılanmıştır.Erkek kardeşi Vardanes, tahta geçecek olması dolayısıyla ağabeyini kıskanmaktadır. Artabanus ,Arap tutuklu Bethas’ın cezasını yaşam boyu hapse çevirir.Arsaces, Bethas’ı ziyaret eder ve onun sevdiği kız Evanthe’nin babası olduğunu öğrenir.Bu arada, kral Artabanus da Evanthe’yi sevmektedir.Bu derdini, küçük oğlu Vardanes’e açar.Vardanes, bu kozu kullanarak, ağabeyi Arsaces’in tahtta gözü olduğunu anlatır.Kral da, Evanthe’nin bilinmeyen bir yere götürülmesini buyurur. Vardanes, bir hile ile tahtı ele geçirir.En küçük kardeşleri Gotarzes’e, babasının öldürüldüğünü ve Arsaces’in ise hapse atıldığını söyler.Gotarzes, Arsaces’in bir generali ile onu hapisten kurtarır.Arsaces de, babasının öcünü alacağına dair yemin eder. Bu arada, Evanthe’nin sırdaşı Cleone; Arsaces’in, savaşırken yere düştüğünü gördüğünü söyler.Onun öldüğünü zanneden Evanthe, zehir içerek canına kıyar.Bunu öğrenen Arsace, bu acıya dayanamaz ve bir kırbaçla kendini öldürür. Oyun, kıskançlık yüzünden çıkan kardeşler arası taht kavgasının neden olduğu, kahramanlık ve aşk temaları üzerine kurulmuştur.Oyunda bütün kötü niyetli karakterler, bir araya toplanmış gibidir.Bu özelliği yüzünden, oyun; melodrama yakın bir gelişim gösterir.Oyunda, olaylar çok hızlı gelişir.Karakterler yerli yerine oturmuştur.Dizeler çok düzgün olmasa da, iyi sayılır. “Parthia Prensi”, bir Amerikalı tarafından yazılıp, profesyonelce sahnelenmiş ilk oyundur.İlk kez ,24 mart 1767’de, Philadelphia’da Southwark tiyatrosunda oynanmıştır.Amerikan topraklarında profesyonel tiyatroyu başlatan İngiliz asıllı Hallam ailesi, baba Lewis Hallam öldükten sonra; eşi Sarah’nın, David Douglas ile evlenmesiyle, gösterilerine devam etmiştir.Grubun 1767’de kurduğu Southwark tiyatrosunda, ilk önce Godfrey’nin oyunu sahnelenmiştir. Bu eser, 16. yüzyıl Elisabeth dönemi tiyatrosunun, romantik şiirsel trajedilerinin bir kopyası biçimindedir.Ancak, kötü bir oyun olmamasına rağmen, bir ekol yaratamamıştır. Godfrey’nin diğer bir eseri, 1762’de yazdığı, “Düş Mahkemesi”’dir.Godfrey’nin bu alegorik şiiri, en iyi ve en tutkulu şiir kabul edilir.Chaucer’ın, “Şöhret Evi” adlı eserine öykünen bu şiir, tutucu bir tarzı olmasına rağmen; özgünlüğünü yitirmeden, yaratıcı bir tonda yazılmış, ilk gerçek Amerikan şiiridir.Yazarın, ayrıca; Pope etkileri gösteren, “Şaraba Dithyrambos” ve “Bir Arkadaşa Od” ile Gray ve Young etkilerini yansıtan, “Gece Parçası” adlı övgü şiiri vardır.
Sanatı: Godfrey’nin lirikleri, 18. yüzyıl modellerini, özellikle Pope’u izleyen; tutucu, öykünmeci şiirler olmakla beraber, o dönemin İngiliz şairleriyle bir tutulur ve Amerika’nın uyanışındaki bilinçlenmeyi, sanatsal bir şekilde ortaya koyar.Godfrey’nin öykünme alışkanlığı, doğal yaratıcılığını gölgelememiştir.Eğer, yazar, bir kuşak sonra yaşamış olsaydı; belki de, şiirleri daha kalıcı bir yere sahip olabilirdi.Onun birçok şiiri, “American Magazine”’da yayınlanmıştır.
Kaynakça: -The Oxford Companion to American Literature James D. Hart/1956 -The Cambridge History of English to American Literature 1907-21 -The Columbia Encyclopedia 2001 -Three Centuries of American
Poetry and Prose Alphonso Gerald Newcomer -American Literature,Rationalism and Democracy -Creating America’s Theatre -Amerikan Tiyatrosunda
Düşler
A. Didem Uslu -Oyunculuk Tarihi Özdemir Nutku Yapı Kredi Yayınları/1995 -Ana Britannica
E-MAİL
|
