Stambolov, 31 ocak 1854’te, Tırnovo’da doğar.İlk öğrenimine bu şehirde başlar.Daha sonra, 1870-72 arasında, Odesa ilahiyat fakültesine gider.Ancak, burayı bitiremez.Stambolov’un babası, 1835 yılında, Velço ayaklanmasına katılmış ve 1853 yılında da, Dyako Nikola Filipovski’nin yandaşı olmuştur.Stambolov da, devrimci düşünceleri benimsemiş; Hristo İvanov-Knigovezets, Otets Matey Preobrajenski, Hristo Karaminkov-Buneto gibi devrimcilerin yanında yetişmiştir.

     Stambolov, 70’li yılların siyasi egemenlik mücadelelerinin, hemen hemen hepsine katılmıştır.Bükreş ve Gürcevo(Yergöğü)’daki, Bulgar merkezi devrim komitesinin üyesi olur.1875 yılında, Stara Zagora(Eski Zağra)’daki ve 1876 yılında, Tırnovo’daki nisan ayaklanmalarının liderliğini üstlenir.Bu son ayaklanma, Bulgarlar içindeki hainler yardımıyla, Osmanlılar tarafından bastırılır.Bir süre, “Yeni Bulgaristan” gazetesinde çalışır.Daha sonra, “Botyov ve Stambolov’un Şarkı ve Şiirleri” adlı eserini kaleme alır.

Stambolov’un bazı önemli şiirleri şunlardır:
Baba ve Oğul, Dolaban Voyvoda, Umut, Yokluk, Çorbacı Öğretisi, Voyvoda, Biliyor Musunuz Kimim Ben?, Geçti Gençliğim Benim, Ne Zaman? Şimdi ya da Hiçbir Zaman, Marş, Bulgar Marşı, Dünyaya Getirmedi Babam Beni, Yeşillen Orman Bacı, Kadın Sen Yine, O Kadına, Yıl 1876, İçkici ,Nerede Kaldı? Neden Bu Mezar? Sesleniş, Yalın Aşk, Ana Türküsü,Arkadaşlarıma,Son nefes,Hala,Hristo Donev.
Önemli birkaç düzyazısı ise şöyledir:
Basın Özgürdür!, Onurlu Bir Bulgar Vatandaşının Düşünceleri, Eğer, Birileri Bizi Sorarsa.

     1877-78 yıllarındaki, Türk-Rus savaşına, Ruslara yardım etmek üzere katılır.Stambolov, çağdaş Bulgaristan’ın kurucuları arasında, en değerlisi ve en ünlüsüydü.1879 yılında, kurucular toplantısında; liberaller ve tutucular arasındaki tartışmalarda, liberallerin tarafında yer alır.Bulgar eyaletinin kurulmasından sonra, ulusal liberal partinin meclis lideri olur.1880den sonra ise, halk meclisinde meclis başkan yardımcılığını; daha sonra, başkanlığını yapar.1885 yılında, Bulgaristan prensliğinin, Doğu Rumeli ile birleşmesini destekler.

     Stambolov, meclis başkanı iken; Bulgaristan’ı, Sırplara karşı savunmak gerektiğinde, askeri üniformayı giymekte bir an bile duraksamamıştır.Tırnovo anayasasının ivedilikle çıkmasını isteyen Stambolov, 1886 yılında, “Halkın Liberal Partisi”’ni kurar.Aynı yıl, Bulgar prensi Aleksandr von Battenberg’i tahtından indirmek isteyen, yönetici gruba karşı gelir.Devletin geleceği için, tacını ve tahtını terk etmek isteyen Aleksandr’ın yanında yer alır.Bu tutumu, onun; Bulgar prensliğinin, en etkili ve saygın politikacısı olmasını sağlamıştır.Aleksandr, 7 eylül 1886’da, tahtını terk etmek zorunda kalınca; yeni bir kral seçilene kadar, ona vekillik yapacak kişi olarak, akla ilk onun adı gelir.

     Stambolov, bu kez, karşı devrimi organize eder ve Katolik bir Alman prensi olan Ferdinand von Saxe Coburg-Gotha, 1887 yılının ağustos ayında, Bulgar tahtına çıkar.Stambolov, orduda baş gösteren bir ayaklanmayı, çok sert bir şekilde bastırır.20 ağustos 1887’de ise, başbakanlık görevini üstlenir.

     1890 yılında, hükümete karşı, geniş çaplı bir komplo ortaya çıkarılır.Komplonun temelinde; Makedonya’nın bağımsızlığı konusunda, Türklerle yapılacak görüşmelerde aracı olmayı kabul etmeyen Stambolov’a karşı duyulan hoşnutsuzluk vardır.Ancak, Stambolov, ustaca bir diplomatik girişimle; Türkleri, 3 büyük Makedon piskoposluk bölgesini, Bulgarlara vermeye yanaşmalarını sağlar.Ayrıca, kilisenin de desteğini alarak, 1890 seçimlerinden zaferle çıkar.1893 yılında, kral Ferdinand’a, Katolik bir eş bulur.Ferdinand, İtalya’ya giderek, Maria Luisa ile evlenir.Ancak, daha sonra, Stambolov’la kralın arası açılır ve kral, 31 mayıs 1894’te, onu görevinden alır.Bunun nedeni, kralın, daha fazla siyasi güce sahip olmak istemesi ve Stambolov’u engel olarak görmesidir.Stambolov, bir yıl sonra; Sofya’da, Makedon radikaller tarafından, acımasızca dövülür.Yazar, 6 temmuz 1895’te vefat eder.

     Stambolov, yönetimi döneminde; Bulgaristan’ın, her bakımdan Avrupa standartlarına ulaşması için çaba harcar.Bulgaristan’ın siyasi, ekonomik, kültürel bakımdan modernleşmesi, Stambolov sayesinde gerçekleşmiştir.Çıkardığı yasalar, modern bir devlet adamının düşünce tarzının izlerini taşımaktadır.Ekonomik gelişmeyi sağlamak için, taşımacılık ağı kurar.1886’da, Viyana-İstanbul; 1890’ların başında ise, Burgaz-Yanbol demiryolu hatlarını hizmete açar.Kültür alanında da atılımlar yapan Stambolov, 1894 yılında, Sofya üniversitesini açar.Ayrıca, sağlık hizmetleri ile yerel yönetimlerde ve orduda iyileştirme çalışmaları yürütmüştür.

Kaynakça:

-Rulers in Bulgaria                                                                                Milcho Lalkov/1999

-The Decades of National Consolidation-Bulgarian
       Reformation-Bringing the Reformation to Bulgaria                       Bojidar Marinov/2000

-Made in Bulgaria                                                                                                       2003

-Bulgaristan Tarihi                                                                                     Nikolay Todorov

                                                                                                            Öncü Kitabevi/1979

-The Columbia Encyclopedia                                                                                       2001

-Türk Ansiklopedisi                            
                                                                                                   Milli Eğitim Yayınları/1946

E-Mail

asmakat2002@yahoo.com