|
|
 |
Hayatı ve Eserleri : Spegel , 14 haziran 1645'te , Bleking - Ronneby'de doğar. Babası , Daniel Haqvinsson ; annesi ise , Margareta Fisher'dir. Alman kökenli olan bu ailenin soyağacı , 1400'lü yıllardaki sömürgelere dayanmaktadır. Aile , dinsel baskılar yüzünden , Westfalya'dan bu şehre taşınmıştır. Spegel , küçük yaşta , anne ve babasını kaybeder. Akrabalarının yardımıyla , 1658'de , Lund'da bir okula başlar. Bu okulda 4 sene okur. Daha sonra , üniversiteye gider. Akademik kariyeri açısından;Kopenhag , Leipzig , Wittenberg ve Greifswald'da çeşitli bilimsel araştırmalar yapar. Ancak , sürekli kaldığı şehir Malmö'dür. Malmö'de 4 yıl kalır ve G. O. Steinbock'tan , son derece tekdüze bir eğitim alır. Daha sonra , Uppsala ve Lund'daki üniversitelere gider. 1671 yılında , felsefe konusunda uzmanlık dersleri alır. Daha sonra , Kraliçe Hedvig Elenor tarafından , başşair olarak atanır. Spegel'in başarıları , kral 11. Karl zamanında da devam eder. 1675'te , kralın günah çıkarma papazı olur. Bu arada , Skarne savaşı başlamıştır. Yazar , cepheye giderek , buradaki gözlemlerini bir günlüğe kaydeder. Bu günlük , birçok olaya tanıklık ettiği için;Spegel , 11. Karl tarafından onurlandırılır. Savaş sona erdiğinde evine geri döner. 1679'da , kilise başkanı olur. Daha sonra , Bleking-Ronneby'ye gider. Ancak , 3 hafta sonra , buradan ayrılarak , Gotland'a gider ve kilise İsveççe'si üzerinde çalışmalara başlar. 1685'te , "Tanrı'nın Eseri ve Diğerleri" adlı eserini yazar. Bu uzun şiir , "Hexameron" (6 ölçülü dize) tarzında yazılmıştır. Spegel , İncil'in "Yaratılış" bölümündeki anlatıyı , çağının bilgisiyle ilişkilendirir. Şiir , çağdaş ilmin bir özetidir. Sırasıyla;bir teoloji tezinin , bir coğrafya metninin , bir doğa tarihi dizgesinin ve hayvanlar , bitkiler , mineraller ve gökcisimlerinin özelliklerini gösterir. Spegel , halkının ahlaki düzeyini yükselten bir eser düşlemişti. Ancak , beklentilerinin çok üzerinde bir başarı elde eden bu eseri yazmıştır. Spegel , 1686'da , Linköping'e piskopos olarak atanır. 1693 yılında , teoloji doktoru olur. 1695'te , bir ilahi kitabına , 58 ilahisini verir. 1697'de , 12. Karl'ın taç giyme töreninde vaaz verir. 1707-08 yılları arasında , İsveç kilise tarihi üzerine çalışmalar yapar. 1711'de , 66 yaşındayken , Uppsala başpiskoposu olur. Yazar; İsveç'te , bir kilisede gelinebilecek en yüksek makama gelmiştir. 1712'de , İsveççe bir sözlük hazırlar. 1711-13 yılları arasında , çeşitli kiliselerde vaazlar verir. Ancak , krala yakın bir grup milliyetçi tarafından kınanan yazar , bu yüzden hastalanır ve yatağa düşer. Bünyesi zayıf düştüğü için , bir daha iyileşemez ve 17 nisan 1714'te ölür. Sanatı : Vakıf yöneticiliği yapmış olan , şiirlerin yanı sıra bilimsel nitelikli yazılar da yazmış olan Spegel;otokratik Şarlman döneminin , öncü kilise yöneticilerindendir. 11. Karl'a yakınlığıyla bilinen yazarın , sarayla ve politikayla ilgilenen soylularla da iyi ilişkileri vardı. 11. Karl döneminde , çeşitli üniversitelerde dersler vermiş ve dinsel şiirler yazarak , ilahi yazarlığına adım atmıştır. Spegel , doğuştan bir şair değildir ve bu onura sahip olmayı hiç istememiştir. Kullandığı dilin akıcı olması , şiirlerinin kolayca okunmasını sağlamış ve bu da; okurlarda , dinselliğe daha yakınlarmış duygusu uyandırmıştır. Spegel , çok iyi bir konuşmacıydı. Kitleler karşısında , bir çok konuşma yapmıştır. Spegel'in vaazlarının kuramsal açıdan hareket noktası;erken yeni dönemdeki politik kültürün temel niteliklerinden biri olan itirafçılığı ile dilin inandırıcı işlevinden yararlanan klasik retoriğe verdiği önemdir. İtiraf kavramı , onun vaazlarını politik bir temele oturtmaya yararken ;klasik retorik terminolojisi de , bunları , dilsel bir formül haline getirmeye yardımcı olmaktadır. Spegel'in vaazlarındaki itirafın amacı , yalnızca belli birtakım düşünceleri tanımlamak değil;aynı zamanda , okurların duygusal katılımını sağlamak ve onları , itiraf ahlakıyla uyum içinde yaşamaya inandırmaktır. Onun vaazlarında , itiraflarla belleklere kazınan ve bireyler arasında toplumsal disiplinin oluşmasına yardımcı olan unsurların;insanları Tanrı'ya bağlayan ulusal söylencelerin yayılmasında , nasıl bir etmen olarak algılanabileceği gösterilir. Spegel'in vaazlarının bir diğer özelliği ise ; bireyin otoriteye boyun eğmesi , ülkesi ve kamu yararı için çalışması gerektiğinin çeşitli örneklerle anlatılmasıdır. Augustus'un "İtiraflar" 'ının , "Ulusal İtiraf" kabul edilişinin anısına ve 12. Karl'ın , 1697'deki taç giyme töreni nedeniyle verdiği vaazlar;Spegel'in en önemli vaazlarıdır. Bu vaazların başlıca özelliklerinden biri , İsveç tarihinin ve söylencelerinin;çağa uygun , mecazi ve betimsel bir yorumunun yapılmasıdır. Kaynakça : - Svensk Litteraturhisoria i Sammandrag Karl Warburg / 1904 - Svenskt Biografiskt Handlexikon Herman Hofberg / 1906 - A history of Swedish Literatur Lars G. Warme / 1996 - Det Svenska İsrael : Myt Och Retorik i Haquin - Dictionnaire des Litteratures Philippe Van Tieghem / 1984
E-MAİL
|
