|
|
|
|
Mitko , 1820'de Korçe'de doğar. Asıl adı Euthymios olan Mitko , Yunan asıllı bir aileden gelmektedir. Amcası Peti Mitko , Türklerin Tanzimat fermanına karşı , Korçe ve Tepelene (Tepedelen) 'de gerçekleşen Hıristiyan ayaklanmasının liderliğini yapmıştır. Mitko , Korçe'deki Yunan okulunda eğitimini tamamladıktan sonra ; amcasıyla birlikte , 1850 yılında Arnavutluk'tan ayrılır. Önce Atina'ya , sonra Plovdiv'e giderler. Daha sonra da , Viyana'ya gelir ve burada , birkaç yıl terzi olarak çalışır. 1859'da , folklor ile ilgilenmeye başlar. 1865'te Mısıra gider. Beni Suef şehrinde ticaret yapmaya başlar ve bir dükkan açar. Bu arada , milliyetçi akımlara ilgi duymaya başlamıştır. 1866'da , folklor dokümanları üzerine çalışmaya başlar. Demetrio Camarda'ya hazırlamakta olduğu derleme için ; halk şarkıları , masallar ve bilmeceler bulup vermiştir. Mitko , 1874'te , kendi derlemelerini bir araya getirir. bu koleksiyonda ; 505 halk şarkısı , 39 masal ve güney Arnavutluk'tan derlediği , çok sayıda halk deyişi vardır. Bu derleme , "Prizden Birliği" 'nin kurulduğu yıl olan 1878'de , "Arnavut Arısı" adı altında yayınlanır. Bu eser , yalnızca Arnavut halkı için hazırlanmış ilk sözlü edebiyat derlemesi değil ; aynı zamanda , türünün gerçekten bilimsel nitelikteki ilk örneğidir. Bir söylentiye göre ; kitabın bir kopyası , Atina'da halk önünde yakılmıştır.
Daha önce yayınlanmış olan halk şarkıları ve masal derlemeleri ; gerek
coğrafik , gerekse de tematik bağlamda
sözlü Arnavut edebiyatını bütünlüğü içinde temsil etme gücünden yoksundu.
Ancak , yazar , ulusal sözlü edebiyat mirasını , en geniş çerçevede
örneklemeye ve sunmaya çaba göstermiştir. Mitko , kitabın önsözünde şöyle
yazar: "Arnavut Arısı" 'nın içeriği , Türklere göre derlenmiş ve sınıflandırılmıştır. Eserde ; aşk şarkıları , düğün şarkıları , şenlik şarkıları , çocuk şarkıları , cenaze şarkıları , epik ve tarihsel şarkılar , peri masalları ve hayvan masalları gibi bölümler ile Arnavutça-Yunanca ek sözlük bulunmaktadır. Zengin bir içeriğe sahip olan kitap , döneminin sözlü Arnavut edebiyatının temel bir başvuru kaynağıdır. Ancak , Avrupa'da , romantik hareketle birlikte , folklora dayalı sözlü edebiyat geleneğine duyulan ilgi azalmıştı. Bu yüzden , Mitko'nun eseri , hak ettiği değeri bulamamıştır. Sonraki yıllarda , düzelti yapılarak, "Thimi Mitko'nun Arnavut Arısı" adıyla yeniden basılır. Mitko , "Küçük Arı" adıyla bir sözlü Arnavut edebiyatı derlemesi de hazırlamış ; ancak yayınlayamamıştır. Yazarın , ayrıca , 3000 sayfalık elyazmaları ve İskenderiye'de bulunan , Arnavutça-Yunanca sözlüğü de vardır. Mitko'nun , sözlü edebiyatın dışında ; Arnavutların davasını desteklemek amacıyla kaleme alınmış ve Avrupa'daki çeşitli yayın organlarında yayınlanmış , en az 5 makalesi vardır. Yazar , bu şehirde , milliyetçi hareketin içerisinde rol almıştır. 1880 yılının sonuna doğru , Karadağ ile çarpışmaların patlak verdiği dönemde , "Marsilyalı" adlı eseri Arnavutça'ya çevirir. 1881'de , "Arnavutça Eserleri Yayınlama Derneği" 'nin , Mısır şubesinin kurucuları arasında yer alır. Daha sonra , Girolamo de Rada'nın , 1883 Temmuz'u ile 1887 Kasım'ı arasında çıkardığı , "Arnavut Bayrağı" adlı Arnavutça-İtalyanca yayınlanan aylık dergisinin Mısır'daki dağıtımını üstlenir. Mitko , şiir de yazmıştır. Ancak , bugün elimizde 15 şiiri kalmıştır.Bu şiirlerin edebi değeri yoktur. Mitko'nun , çağdaşı olan yazarlarla olan ciltler dolusu yazışmaları ise , edebi ve tarihsel değer taşımaktadır. Bu yazarlar ; Girolamo de Rada , Dora d'istria , Demetrio Camarda , Konstandin Kristoforidhi , Panajot Kupitori , Vissar Dodani , Jan Urban Jarnik , Gustav Meyer'dir. Yazar , 22 Mart 1890'da , beni Suef'de gırtlak kanserinden hayata veda eder. Kaynakça : -History of Albanian Literature Robert Elsie/1995
E-MAİL
|
