Kleinschmidt, 1814 yılında, Grönland’da doğar.Babası, Moravyalı Alman misyoner Johan Conrad Kleinschmidt’tir.Baba Johan Conrad’ın, bir İncil çevirisi vardır.Ayrıca, Eskimolar için bir Eskimo ortografisi(yazım kuralları) yerine; Grönland’daki öğrenciler ve araştırmacılar için, yani, beyaz insanlar için bir ortografi oluşturmuştur.

      Kleinschmidt, 1824’te, eğitim için Avrupa’ya gönderilir.Burada, çeşitli okullarda eğitimini tamamlar.Birçok dil ve dilbilgisi üzerine çalışmalar yapar.1841’de, Grönland’a döner.Bir kardeşlik misyonuna katılır.Bu misyonerlik grubunda, kilisenin baskısına ve misyonerlik dilinin kullanılmasına karşı çıkar.Kleinschmidt, babasının tersine; beyaz insanlar ortografisi yerine, Eskimolar için, Grönlandça ortografi üzerine çalışmıştır.Önceleri, Danimarkalı misyoner gruplarından eleştiri almaktayken; kilise eleştirileri yüzünden, kendi misyoner grubundan da dışlanır ve Danimarkalı bir misyoner grubuna, seminer öğretmeni olarak atanır.

      Kleinschmidt, her şeye Grönlandlıların gözünden bakmaktadır.Ona göre, Grönlandça yazmak için, standart bir yöntemin gereksinimi iyice belirginleşmiştir.Bu yapılmazsa, herkes, kendine uygun tarzda Grönlandça yazacaktır ki; bu da, birçok okuyucu için kafa karışıklığı demektir.Grönland’ın kültürel yaşamı ile ilgilenen Kleinschmidt, Grönlandça ortografi reformu üzerine, yıllarca çalışmalar yapar.

      Bu çalışmaların sonucunda, bir dilci olarak, döneminin çok ilerisine ulaşmıştır.1850 yılında şöyle yazar:
“Farklı seslerin, tek harfle anlatılmaya çalışılması ve ayni şekilde, bir sesin de, farklı harflerle anlatılması büyük bir yanlıştır.Grönlandça gibi, tamamiyle düzenli olan bir dilde, bu yanlış 2 kat daha önemlidir.”

      Kleinschmidt, 1851’de, “Labrador Diyalektiyle, Grönlandça Konuşmanın Dilbilgisi” adlı eserini yazar.Bu eser, Grönlandça için temel sayılan bir eserdir ve 1973 yılına kadar kullanılmıştır.Eserin yazı dili, Latince dilbilgisine dayanmayan ve kendi kuralları olan bir yazı dilidir.Christian Rasmussen’in, 1887 yılında yazdığı dilbilgisi kitabı, Kleinschmidt’in eserine dayanmaktadır.Aslında, onun, Danca’ya çevrilmiş didaktik bir uygulamasıdır.

      Kleinschmidt’in çalışmaları, Batı Grönland’da yoğunlaştığından; yazı dilinin gelişiminde, bu yörenin diyalektinin etkisi görülür.Zor ulaşılan ve bu nedenle geç kolonileştirilen Doğu Grönland ve Thule bölgelerinde ise, oldukça farklı diyalektler konuşulduğundan; bu uzak bölgeler, Grönland yazı diline pek bir şey katamamıştır.Kleinschmidt, 1871 yılında, “Grönlandça-Danca Sözlük” adlı eserini kaleme alır.Yazar, ayrıca, ilk Eskimo dergisi olan, Atuagagdliutit’e de katkıda bulunmuştur.Kleinschmidt, 1886 yılında hayata veda eder.


Kaynakça:

- Brodmissionen i Gronland 1733-1900                       Henrik Vilhjelm

- Writing in Inuktitut: An Historical Perspective                Kenn Harper

- Die Grönlandische Literatur                                       Kirsten Thisted

- Einführung ins Inuktitut                                                  Elke Nowak 

 

 


 

E-MAİL

asmakat2002@yahoo.com