|
|
 |
Havamal , Edda şiirlerinin en uzunudur.Diğer Edda şiirlerinde , pagan Tanrıları ve eski İskandinav kahramanları görülürken ; Havamal'da , daha çok , dünyevi bilgeliğin yücelttiği atasözleri , özdeyişler ve aforizmalar vardır.O yüzden , bu şiirler ; iç bütünlükten uzak , daha çok çeşitli şiirlerden oluşmuş bir derleme gibi görünür. Davranış kuralları ile ilgili olan ilk bölümün ardından , Loddfafnir'e bir ders başlığı altında bir bölüm gelir.Son olarak , Tanrı Odin'in ağzından , çeşitli büyülü sözler sıralanır.Havamal , tam bir bilinmezdir.Oldukça belirgin ve birbirinden çok farklı olan , her biri kendi içinde tutarlı bir özellik gösteren , 3 ayrı tarz taşır.Dolayısıyla , Havamal ; açıkça bibirinden farklı , 3 tür dinleyiciye seslenmektedir. İlk bölümde , günlük gereksinimlere uygulanabilecek öğütlere tepki veren sade halka seslenir.Bireyin , yaşamda karşısına çıkan çeşitli durumlarda , sergilemesi gereken davranışlar anlatılır.Kimi uzmanlara göre , Havamal da hiçbir Hristiyan etkisi yoktur.Ancak pagan etkisi de görülmez.Havamal 13. yüzyılın 2. yarısına aittir.Oysa , viking akınları , 11, yüzyılda son bulmuştur.Bazı uzmanlar ise , Havamal'ı ; zenginlik gösterisinin yerilip , yetingen insanın övüldüğü , sade yaşamın ahlak anlayışı olarak görür.Havamal'da maddi esinlik konusunda sürekli karşımıza çıkan küçümseyici tutum ; belli bir toplumsal tabakanın görüşlerinin yansıması olarak değil , ahlaki bir filozofluk olarak yorumlanabilir.İzlandalıların en iyi destanlarına ( Sagalarına ) özgü , o görkemli havanın ve kahramanlık ilkelerinin izleri , Havamal da yoktur.Havamal daki öğütler ; kahramanları yüceltmek yerine , yaşamdaki somut durumların betimlendiği bu destanlarla , hiçbir şekilde çelişmez.Kahramanlar , her an bir baskına ya da saldırıya uğrayacakmış gibi hazır olmalıdır.Belki daha sonra , dostları ya da akrabaları yanında yer alacaktır.Ancak , zor durumdayken , her şey sadece onun bireysel özelliklerine bağlıdır.Havamal'daki öğütlere temel olan varsayım ; potansiyel tehlike karşısında , bireyin , tek başına sakınmayla kurnazlıktan yararlanarak , kendi yolunu bulmak zorunda olduğudur.Başkalarının iyi niyetine ya da desteğine güvenmenin zor olduğu bir toplum betimleniyor.Havamal'da ; hayranlık ve sevginin , doğallıkla dışa vurmasından kaçınılıyor ve insanın sürekli kuşkucu ve uyanık olması öğütleniyor. İkinci bölümde Havamal , herhangi bir ezoterik okulun yalın ahlakına ; terbiyeli , seçkin bir yaşama ilişkin genel davranışlara seslenir.Loddfafnir'e bir ders başlığını taşıyan bu bölümde , bir kez daha , günlük yaşama ilişkin öğütler verir.Yine bu bölümde ; doğru ve şerefli davranış , başkalarını düşünme ve incelikle hareket etmeye yönelik davranışlar da öğütlenir.Ancak , buradaki ahlak anlayışı , bir önceki bölümde olduğu kadar bencilce değildir.Bu bölümde görülen duygusal anlar , Havamal'ın ; her türlü duygudan arınmış , paragmatik bilgilerini dengeler.Şiir'in , dostluğu yücelten dizeleri de bu bölümdedir.Dostluk , pozitif bir değer olarak karşımıza çıkar.Ancak , şiirin yaratıcısı , yine de dostluk ilişkilerinde pratik faydacılığı öne çıkarmaktan geri kalmaz.Loddfafnir , toplumun önünde görünse de , yine de bir cücedir.Ve ruh olarak , insanlığın belirgin düzeyine ulaşamamıştır.Bu konumda olan Loddfafnir , halktan biri olarak yorumlanabilir.Az çok belli bir dereceye ulaşmış , kendini geliştirmek için çabalayan bir ruh olarak Loddfafnir ; oldukça farklı karakter taşıyan bir öğrenci olarak ele alınır. Havamal'ın üçüncü bölümünde ; hayatını kutsal amaca hizmet etmeye adamış ermiş'in ruhunun , mistik coşkunluğu tanımlanır.Bu , bölüm tanrıların emirlerini yerine getirmek için uğraşabilecek ve onlardan aldığı güç ile kutsal çabasına kararlılıkla devam edebilecek bireylere seslenir.Üçüncü bölümün halk arasında çekiciliği , yok denecek kadar azdır.Bu insanlar , ruhlarının tapınağına girmişler ve gerçekçiliğin ölçüsünü yakalayabilmişlerdir.Bunlar , övülmeye ya da yerilmeye kayıtsız kalan , kendi çıkarları peşinde koşmayan ; yaşadıkları her şeyin , çok daha büyük evrensel yazgıyla bağlantılı olduğunu bilen az sayıda seçkin kişilerdir. Havamal , olasılıkla , ayrı zamanlarda yazılmış şiirlerden heterojen bir derleme oluşturur.Şiirlerin yazımı da homojen bir yapıda değildir.Birçok şiir türü kullanılmıştır.Eski İskandinav toplumunda , elden ele dolaşmış olan Havamal'daki şiirlerin odak noktası ahlaki ilkeler değil ; bireye , davranış biçimlerini dikte eden , genelgeçer ahlak anlayışıdır.Şiirlerde söz konusu edilen ; toplumda genel kabul gören normlara uymanın , birey için yararlı ve yerinde olduğudur. Havamal'da akıllı kişi , davranış kurallarını bilen ve toplum içinde davranışını bunlara uyduran insandır.Toplum normlarını hiçe sayan insan ise akılsızdır.Başarı , ancak deneyim ve bilgi sahibi olanlarındır.İnsanlar , kayıtsız şartsız uyulması gereken , genel kabul gören ve evrensel bağlayıcılığı olan ilkeler temelinde kendi edimlerini değerlendirirler.Burada vicdan kavramının yeri yoktur.Çünkü , klan geleceklerinin egemen olduğu toplumda , bireye ilişkin ahlaki sorular , henüz ağırlık kazanmamıştı. Kaynakça : - A History of Icelandic Literature Stefan Einarsson 1957 - Kindler Neues Literatur Lexikon 1989 - 1990 - Orta Çağ Avrupasında Birey Aron Guryeviç / Afa Yayıncılık 1995 - Ana Britannica Ana Yayıncılık 1986 - Büyük Larousse Gelişim Yayınları 1986 - Türk Ansiklopedisi Milli Eğitim Yayınları 1946
E-MAİL
|
