|
|
 |
Hayatı ve Eserleri: Estlander, 31 ocak 1834’te; Ostrobothnia’da, çiftçi bir ailenin oğlu olarak doğar.Babası, din adamı olarak da görev almıştır.İlkokulda, öğretmeni Lars Stenback, ona; Fin ulusunu, Fin dilini ve Fin şiirini sevmeyi öğretir.İlk öğreniminden sonra, Helsinki Üniversitesi’ne girer.Burada, Fin yazar, Fredrik Cygnaeus’un öğrencisi olur.1856’da, “Helsinki Gazetesi”’nin editörü olur. 1858’de, “Tarihselliği ve Şiirselliği ile Aslan Yürekli Richard” adlı eserini yazar.1859’da, “Robin Hood Üzerine Sevilen Şarkılar”’ı kaleme alır.Aynı yıl, doktorasını tamamlayıp, profesör olur ve üniversitede, ilk kez sanat tarihi dersi verir.1860’ta, İmparator Aleksandr Üniversitesi, estetik ve çağdaş edebiyat bölümünde doçent olur.1862’de, “Helsinki Günlüğü” adlı bir gazete çıkarmaya başlar ve 1862-63 yıllarında, gazetenin editörlüğünü üstlenir.1863’te, Kastilya dilinde yazılmış ve 3730 dizeden oluşan ünlü İspanyol destanı, “Mio Cid”’i İsveççe’ye çevirir. 1863-65 yılları arasında, yurtdışına uzun bir yolculuğa çıkar.Bu yolculuğunda, sanat tarihçiliğine merak sarar ve bu konuda çalışmalara başlar.1866’da, “Tristan Öyküsünün Bilinmeyen Parçaları” adlı eserini yazar.1867’de, daha önceki yıllarda çıktığı yolculuğun sonucu olarak, “18. Yüzyıl Sonundan, Günümüze Kadar, Plastik Sanatlar Tarihi” adlı eserini yazar.Bu eser, İskandinavya’da, modern sanatın oluşmaya başlamasının ilk örneği ve batı sanatı üzerine, Finlandiya’da basılan ilk eserdir. Estlander, 1868’de, öğretmeni Cygnaeus’un yerini alarak, estetik ve çağdaş edebiyat bölümüne profesör olur.Edebiyat çalışmalarına ağırlık veren Estlander, Fin destanı Kalevala’dan esinlenerek, ortaçağ Avrupa’sı folkloru üzerine araştırmalar yapar.Yine aynı yıl, Provence edebiyatı üzerine yaptığı incelemeler sonucu, “Provence Edebiyatı Tarihine Katkılar” adlı eserini kaleme alır.Estlander’in bu çalışmadaki amacı, şiirlerin temelindeki tarihi olayları açıklamak ve estetik değerlerini ustalıkla belirlemektir.Estlander, Johan Ludvig Runeberg’in bir araştırmasının bilimsel temelini hazırlar.Runeberg’in tüm şiirlerinin yer aldığı bir kitabın, “Runeberg’in Şiirleri” adını taşıyan bir girişini hazırlayan Estlander; ayrıca, Adolf Ivar Arwidsson’un 2 çalışmasını da yayınlar. Estlander, 1870’lerin başında, Fin Sanat Okulu’nda; ünlü yazar, Zacharias Topelius’un sekreteri olur.Daha sonra, onun yerine başkanlığa gelir.1870 eylülünde, Topelius başkanlığında yapılan bir toplantıya katılır.Toplantıda, gençlerin eğitimi konusunda ne yapılabileceği konuşulur.Estlander, endüstride ve el sanatlarında çalışan gençlerin sanatını geliştirmek için, Helsinki’de, el sanatları okulu açmayı önerir.Öneri kabul görür ve uygulamalı sanat okulu, Kasarmikatu okul binasında, 11 ocak 1871’de açılır.Böylelikle, Finlandiya’da, endüstriyel tasarım hareketi başlamış olur. Estlander, 1871’de, sanat ve endüstriyel tasarımı konusunda tanımlamalar ortaya attığı, bir kitapçık yayınlar.Bu kuramsal kitapçığa göre, Estlander’in amacı; sanatı, endüstriyle birleştirmektir.Kitapta; sanat, sosyal yaşam, yurtiçi ve yurtdışı endüstri, canlı bir olay olarak ele alınmış, Fin el sanatları ve tasarım topluluğunun oluşturulması hedeflenmiştir.Bu düşüncenin ardında, Fin ürünlerinin işlenmesini ve kalitesini arttırmak ve ihracata yönelmek vardır.İç pazarın küçük olması nedeniyle, ihracat gerekliliktir.En çok ilgiyi, Rus pazarı görmektedir. Estlander, kitapçıkta, başka bir konuya daha değinmektedir.İlkokuldayken, öğretmeni Lars Stenback’ten Finseverlik ruhunu almış olan yazar; üniversite yıllarında, ülkesindeki İsveç etkilerine değinerek, Fin dili ve kültürünün korunması gerektiğini savunmuştur.Daha sonra, Finseverlerden ayrılan Estlander, İsveç dilinin önemini vurgulamış ve hatta Fin dil okullarının kurulmasına bile karşı çıkmıştır.Kitapçıkta, Estlander’in bu yöndeki görüşlerinin yanı sıra; 2 grup arasındaki, estetik bakış açısının farklılıkları da yer alır.Finseverler, Almanya’da doğan, “Sanat, sanat içindir.” tezini savunurken; İsveç yanlısı liberaller ise, kökeni İngiltere’ye dayanan, faydacı bir bakış açısına sahip olarak, “Sanat, daha iyi bir toplum yaratmak içindir.” tezini savunmaktadırlar. 1873’te, imparator Franz Joseph yönetiminin, Viyana’da yapılan 25. yıl kutlamaları sırasında; Finlandiya’nın, endüstriyel sanat ürünlerinin, sürekli sergilenmesi önerisi ortaya atılır.Estlander, “Helsinki Günlüğü” adlı gazetede, bu tür bir koleksiyona sahip olmanın önemini vurgulayan 2 makale yayınlar.Gazete, konuyla ilgili olarak; hem devletten, hem de özel sektörden bağış toplamaya başlar.Toplanan bağışlarla, 732 parça elişi alınır.Böylelikle, endüstriyel sanat müzesinin temelleri atılmış olur. Estlander, 1876’da, “Fin Magazini” adlı dergiyi çıkarmaya başlar.Bu dergi, en eski Fin kültür dergisidir ve daha sonra, İsveç’te yayınlanmaya devam etmiştir.1877’de, Cygnaeus’un başkanı olduğu sanat topluluğu, bir toplantı düzenler.Endüstriyel sanat müzesi olacak bir bina arayışı için oylama yapılır.Demiryolları meydanında bir bina saptanır.Hükümet, bu binayı satın alır.Estlander, 1880’de; ölümünün 200. yıldönümünde Per Brahe’nin Latince yazdığı, “Senin toprağın, doyduğun yerdir.” sözünü çok az değiştirerek, “Doyduğun yer, senin toprağındır.” şeklinde söyleyince, çeşitli tehditler alır ve Finlandiya’dan gitmesi istenir.Estlander, üniversitedeki profesörlüğünü bırakmak istemez; ancak, yine de, İsveç’e doğru yola çıkar. 1883’te, endüstriyel sanat müzesi için alınan binanın restorasyonu için ihale açılır.Firmalar yeterli bulunmayınca, senato, işi Theodor Hoijer’e verir.İnşaat 1884’te başlar.Estlander, 1885’te; Runeberg anısına, “İsveç Edebiyat Topluluğu”’nu kurar.Bu topluluk, Finlandiya’daki; İsveç dilini, edebiyatını, kültürünü ve tarihini incelemektedir.1887’de, “Fin Magazini” dergisine, “Dil Sorgulamasında Benim Yerim” adlı bir makale yazar.Bu makalede, Finlandiya ve İsveç’teki 2 kültürlü sınıflar arasında, geçici de olsa, anlaşma olması gerektiğini savunur.Adına, “Ateneum” denilen ve Estlander’in en tutkulu projesi olan, endüstriyel sanat müzesi, 18 kasım 1887’de açılır.Açılış konuşmasını Estlander yapar.Ateneum, uzun yıllar boyunca; Finlandiya’nın, görsel ve uygulamalı sanatlar konusunda, en önemli yeri olmuştur. Estlander, 1905’te, liberal politikacı Leo Mechelin’e yazdığı mektupta; İsveççe’nin, ayrı bir yere atılmak istendiğini söyler.1906’da, Finsever hareketin, İsveç’e ait olan her şeye karşı cephe aldığından söz ederek, İsveç dilinin ve ona ait olan değerlerin korunması gerektiğini söyler.Ayrıca, aynı yıl, “Fin Magazini” dergisinde; ülkesindeki azınlıkları, Finleşmelerinden ve Rus hizmetine girmelerinden dolayı eleştirir.Estlander, 28 ağustos 1910’da, Helsinki’de hayata veda eder.
Çağdaşlarına göre, Estlander; esinlendirici ve nedenleri ortaya koyabilen, çok yönlü, çok üreten, anlatımcı bir tarza sahip ve kültürlü bir kişidir.Estlander, duru tarzıyla, otoriter ve inandırıcıdır.Çok çabuk kavrayabilen bir eleştirmendir.Strinberg’in, “Kırmızı Oda” adlı eseri için yazdığı eleştiri, o zamanlarda çok az bilinen bu yazarın yeteneğinin tanınması için yardımcı olmuştur. Estlander’in sanat zevki, her ne kadar 19. yüzyıl standartları dışında kalsa da; üretime, yeni endüstriyel gelişimlere ve insani başarılara karşı müthiş bir ilgisi vardır.Onun, uygulamalı sanatlara karşı olan ilgisi pedagojik tabanlıdır.Uygulamalı sanatı, çağdaş bir şekilde yaygınlaştırmak isteyen Estlander; aynı zamanda, sanatkarların ufkunu ve genel olarak uygulamalı sanatların alanını genişletmeyi amaçlamaktadır. Bir makale yazarken bile, özenli bir akılcılığa sahip olan Estlander, tarihsel konum ve eğilim açısından tutucudur.Her ne kadar, konulara egemen olsa da; Zola’nın naturalizminden, İbsen’in son oyunlarındaki demonizminden ve Fransız eylemlerinden hoşnutsuzluk duymuştur.Vatanseverlik ve diğer yüksek duyguların göz ardı edilerek, zevk için yapılan her şeyin ön planda olduğu, Tavaststjerna realizminden ise rahatsızlık duymuştur.
- A History of Finland’s Literature - Carl Gustaf Estlander Ilkko Huovio - The Estlander Prize - Dictionnaire des Litteratures
E-MAİL
|
