|
|
 |
Dampe, 10 ocak 1790’da, Kopenhag’da fakir bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelir.Babası terzi, annesi ise ev hanımıdır.1795’te çıkan bir yangında, aile, tüm malvarlığını kaybeder.Annesinin bir tanıdığı, Dampe’ye, 5 yaşında Latince dersi vermeye başlar.Çok akıllı bir çocuk olduğu için, bazı kolaylıklar sağlanarak; 1804 yılında, metropolitan okuluna yazdırılır.1809 yılında, Tanrıbilim bölümüne başvurur.Ancak, sınavlara girmez.Onun yerine, dil ve felsefe dersleri almaya başlar.Edebiyata ve estetiğe olan ilgisi nedeniyle de, üniversitenin altın nişanı ile ödüllendirilir. Yazar, üniversitede, x ve y harflerinin kullanımının yasaklanması için öneride bulunur.Ayrıca, bütün yabancı sözcüklerin atılması; onların yerine, yerel sözcüklerin bulunması ve yazım kurallarına uyulması önerisinde bulunur.Dampe,1811 yılında, kendi ailesinin dağılmakta olduğu bir zamanda; daha iyi bir çevreden gelen genç bir kızla, Kopenhag’da evlenir.Ancak, eşi, Dampe’nin entellektüel düzeyini hiçbir zaman anlamamıştır.Çift, boşanana kadar 6 çocuk sahibi olur. Dampe, bir süre sonra, Slagelse’de bir Latin okuluna girer.Bu okulda, sonraki yıllarda, Hans Christian Andersen de okuyacaktır.Okuldaki dersleri dışında, felsefi açıdan Kur’an’ın ahlak kurallarını incelemeye başlar.1812 yılında, bu konuda doktorasını yapmıştır bile.Bu arada, Slagelse’de, yerel bir gazetede yöneticilik yapmaya başlar. Dampe, 1816’da Kopenhag’a geri döner.Burada, maddi durumu iyi olan aile çocuklarının gittiği bir okul açar.Bu arada, semtinde büyüdüğü demirci ustası Jörgensen Lolland ile sık sık bir araya gelerek, devrim düşleri kurmaktadır.Demokratik yönetimin oluşturulması, topluma seçme hakkının verilmesi ve özgürlük düşüncelerinin istenildiği gibi dile getirilmesi, bu ikilinin planları arasındadır.Yönetim hakkında eleştirilerde de bulunmaktadırlar. Yazarın Tanrıbilim diploması, ona, kiliselerde konuşma hakkı veriyordu.Dampe de, bu hakkını sık sık kullanmıştır.Çünkü, kiliseler polislerin giremediği tek yerdi.Ayrıca, düşüncelerini din ekseninde anlattığı için, halkın bunu anlaması daha kolaylaşıyordu.1814’ten başlayarak, Fransa ve Norveç’te gelişmeye başlayan özgürlük düşüncelerinin, İsveç’te yerleşmesi açısından, bu tür konuşmaların yapılması çok önemliydi.Dampe, yazılarında ve söylevlerinde, eleştirinin dozunu iyice artırır.Yazar, 1819 yılında, “Hıristiyanlıkta Özgürlüğün Sınırı Nedir?” konulu bir söylev verir.Bu konuşmadaki özgürlük sözcüğü, yöneticiler tarafından hoş karşılanmaz.Piskopos Münter, Dampe’nin kiliselerde yaptığı konuşmalarının yasaklanmasını ister. Yine özgürlük üzerine yaptığı bir söylev sırasında, Dampe uyarılır.16 kasım 1820’de; Dampe, Jörgensen ve askeriyeden ayrılmış olan arkadaşları C.F.L. Top, gizli bir toplantı halindeyken, polis baskınına uğrarlar.Krala karşı suikast düzenlemek savıyla tutuklanırlar ve daha sonra, Nytorv’daki mahkemeye götürülürler.Dampe ve arkadaşlarına yöneltilen suçlamalar şöyledir:Kraliyet yönetim sistemini vahşet olarak değerlendirip, yönetim biçiminde değişiklikten söz etmek, halkın kendi yöneticisini seçme hakkından söz etmek, bu düşünceleri başkalarıyla paylaşmak ve bunları yaymak için toplantılar düzenlemek ve askeriyenin desteğini istemek. 14 şubat 1821’de, kendilerine yöneltilen suçlamalardan dolayı, haklarında en ağır ceza istenir.Bu ceza, suçlunun sağ elinin kesilmesi; sonra, tüm bedeninin parçalara ayrılarak ve başın da kesilerek, bir sopaya takılmasıdır.Bu ceza, Dampe ve Jörgensen için isteniyordu.Arkadaşları Top ise, bir şekilde olaydan kendini sıyırmıştır.Dampe ve Jörgensen hakkında istenen idam cezası ise, 3 hafta sonra, kral tarafından ömür boyu hapis cezasına çevrilir. Dampe, tehlikeli bir siyasi mahkum olduğu gerekçesiyle; Kopenhag’da, yapımı yeni tamamlanmış olan Kastel hapishanesine götürülür.Daha sonra, Frederiks adasına gönderilir.1841 yılında ise, küçük bir pansiyona yerleştirilir ve sadece Bornholm adasına gitme izni verilir.Dampe, 1848’de hapisten çıkar ve Kopenhag’a yerleşir.Vester Vold’da kendine bir oda kiralar ve yeniden yazmaya başlar.12 kasım 1867’de, devlet hastanesinde hayata veda eder.Yazar, Holmes mezarlığına gömülür.Ancak, mezar yeri zaman içerisinde kaybolmuştur. Dampe, Danimarka tarihinde bir parantez olmaktan öteye geçemediyse de, adı bazen anılmaktadır.Ancak, onun, toplum için yaptıklarından çok; toplumun, onun için yaptıklarından söz edilmektedir.Bazı koşullar farklı olmuş olsaydı; o, bugün, büyük özgürlük savaşçısı olarak anılacaktı.Ancak, şimdi, sadece politik kahraman olarak anılmaktadır. Kaynakça: -Guldalderens Frihedskaempere Henrik Nielsen -Den Politiske Martyr Jorgen Larsen
E-MAİL
|
