Hayatı:

      Botto, 27 ocak 1829’da; Vysny Skalnik’te, bir köylü ailenin oğlu olarak dünyaya gelir.Öğrenimini, Ozd’any’de ve ayrılıkçı Slovak hareketinin lideri, yazar ludovit Stur’un öğretilerinin merkezi sayılan, Levoca’da görür.Daha sonra, Budapeşte’de mühendislik eğitimi alır.Okulunu bitirdikten sonra, Banska’da mühendis olarak çalışmaya başlar.Ardından, kadastrocu olur.1852’ye kadar, bu görevde kalır.1870’te, Banska Bystrica’ya giderek, yine mühendislik eğitimi almaya başlar.Daha sonra, Slovak şiir ekolünün 2 büyük temsilcisi olan, Samo Chalupka ve Janko Kral ile birlikte, Slovak halk şiiri üzerine araştırmalar yapar.Botto, 28 nisan 1881’de, Banksa Bystrica’da vefat eder.


Eserleri:

      Botto, 1846’da, “Tuna Efsanesi” adlı baladını yazar.1849’da, “Sarı Zambak” ve “Magina Şatosu Efsanesi” adlı baladlarını yazar.Onun en önemli eseri, 1847 yılının sonlarına doğru kaleme aldığı ve ancak, 1862’de yayınlanabilen, “Janosik’in Ölümü” adlı lirik destanıdır.

      9 kantoluk bu şiir, melodilerle bezeli bir üsluba sahiptir.Zarif bir anlatımı olan destan, romantik Slovak şiirinin, anılması gereken, görkemli örneklerinden biridir.Destan, Slovak halkının, Macarlara karşı başkaldırısının simgesi olan bir kahramanı anlatır.Bu halk kahramanının alınyazısı, simgesel bir biçimde, tüm ulusun alınyazısı düzeyine yükseltilmiştir.Şiirin konusu, Slovak halk şarkılarında sıklıkla karşılaşılan ve Liptovsky Svaty Mikulas’ta idam edilen, ünlü haydut Zbojnik figürüne dayanmaktadır.Bu haydut, zalimlerin düşmanı; ancak, masumların ve zayıfların ise koruyucusudur.

      Destanın figürü olan, “Dağların Çocuğu” unvanlı Juraj Janosik, ulusal bir kahramandır.Cömertliğin ve yiğitliğin bir anıtı olan bu haydut, yoksul Slovak yurttaşları savunmakta ve kozmopolit aristokratlardan haraç toplamaktadır.Janosik, Slovak Robin Hood’udur.Botto, destanda; bu halk kahramanının, diğer Slovak şairlerin yaptığı gibi, son günlerini konu edinmiştir.Haydut yakalanmış, hapse konulmuş ve demirden bir kancayla duvara asılmıştır.Gece yarısı, haydutun sevgilisi, ona son ziyaretini yapar.Gün doğduğunda, idam sehpasına çıkarılır.Janosik, halkına ateşli bir söylev verir.Söylev sonrasında, cellat görevini yerine getirir.Bu arada, imparatordan af fermanı gelir.Ancak, geç kalınmıştır.Şair, finalde; Janosik’in adını, Tanrılar ve perilerle anarak, onu yüceltir.


Sanatı:

      Botto, Karel Hynek Macha’nın Byron’cılığından, derin bir şekilde etkilenmiştir.Ancak, anlayış bakımından; Bohemyalı çağdaşlarından çok, genellikle, Ludovit Stur’un dostları arasında bulunmuştur.Bu, Botto’nun, Slovak şiirini kesintiye uğratmış olduğu anlamına gelmez.O, epik ya da lirik olsun, şiirlerinin birçoğunda; ustası Samo Chalupka’nın, yurtsever ve halkçı şiirlerinin havasını korumuştur.Samo Chalupka ve Janko Kral ile birlikte, Slovak halk şiiri üzerine çalışmalar yapmışsa da; onun eserleri, hiç te folklorik konu ve ritmlerle bezeli değildir.


Kaynakça:

- Histoire de la Litterature Tcheque                                                             H.Jelinek/1930

- Dictionnaire Biographique des Auteurs                                         Laffont-Bompiani/1964

- La Nouveau Dictionnaire des Oeuvres                                         Laffont-Bompiani/1994

- Dictionnaire des Litteratures                                                  Philippe Van Tieghem/1984

- Traveller’s Literary Companion to Eastern and Central Europe      James Naughton/1995

- Türk ve Dünya Ünlüleri                                                                                Aziz Çalışlar
                                                                                                        Remzi Kitabevi/1987


 

E-MAİL

asmakat2002@yahoo.com