1815 yılında ; Puşkin , Turgenyev ve Jukovski tarafından kurulan ve sadece 3 yıl etkinlik gösteren Rus edebiyat topluluğu.Dönemin diğer topluluğu Beseda'ya karşı organize olmak amacı ile kurulmuştur.

      Beseda üyesi bir yazar , "Lipetsk Suları" adlı komedyasında , Jukovski'yi alaya alır.Jukovski hayranı olan yazar Bludov da , "Arzamas'ın Bir Kabaresinde Bir Düş" adlı yergide , bu yazara karşılık verir.Rusya'nın küçük bir şehri olan Arzamas , böylelikle , Bludov'un arkadaşlarınca ; yeni kurulmuş olan bu topluluğa , ad olarak konmuş olur.

      Arzamas üyeleri , ateşli ve şen gençlerdi.Her üyenin takma bir adı vardı : Puşkin'e "Cır Cır Böceği" , Turgenyev'e , midesinin guruldaması nedeniyle "Eol Harpı" ; Jukovski'ye "Svetlana" , Vyazemski'ye ise "Asmode" denirdi.

      Şair Puşkin'in amcası Lvoviç Puşkin , Batyuşkov ve diğer batılılaşma yanlısı yazarlar da Arzamas içinde yer almışlardır.

      Puşkin önceleri , bu hareketin içindeydi.Ancak , 1825 yılından sonra , kendisini Arkaistler ve Yenilikçiler arasında konumlayarak , anlatım tarzını ; Karamzin ve Vyazemski'nin konuşma dillerine olduğu kadar , Slavcı biçimlerine de yönelterek yeniden kurmuş ve köylü dilinden yararlanarak şiirini zenginleştirmiştir.

      Arzamas topluluğu ; şiir dilini , Rus aydınlarının kullandığı günlük konuşma diline olabildiğince yakınlaştırmaya çalışan Karamzin'in getirdiği yeniliklerden yararlanmak gerektiğine inanmıştı.Topluluk , Karamzin'in batılılaşma önerilerini de savunmaktaydı.

      Topluluk üyeleri , etkinliklerini ; öncelikle , Beseda topluluğunun savunduğu eki Bulgarca üslubunu alaya alan burleskler yazmakla sınırladıkları halde ; sonraları , yapıtlarında , yeni üslubu benimsemişler ve modern Rus edebiyat dilinin oluşmasında öncülük etmişlerdir.Arzamas , aynı zamanda , Rusya'ya romantizmi sokan bir harekettir.

 

Beseda

 

      Beseda , tutucu filolog Aleksandr Semyonoviç Şişkov'un öncülüğünde kurulan "Rusça Sözcük Sevenler Grubu" 'dur. Rusça karşılığı , "konuşma" anlamına gelen Beseda ; modern Rus dilinin , eski Bulgarca'ya sıkı sıkıya bağlı kalmasını istiyordu.Rus şiirinde , sözcük seçiminin ve anlatım tarzının , eski Slav sözcük bilgisine dayanması gerektiğini savunuyordu.Ayrıca , Rus şiirinin özgün tarzlarına uyarlanmış şiirsel biçimlerinin , değerli ve değersiz olarak birbirlerinden ayrılması gerektiğini de savunuyordu.

      Şişkov , Rusya'da , 1830'larda gelişen Slav_Severik akımının öncülerindendir. Rusçanın ; başta Fransızca olmak üzere , yabancı sözcüklerden arınması gerektiğini savunmuş ve Rusça Sözcük Sevenler Grubu'nu ya da diğer adıyla Beseda'yı kurmuştur.

 

Yeşil Lamba

 

      1818 yılında , Vsevolojski ile İ.N.Tolstoy'un kurduğu edebiyat topluluğu. Daha çok , asker kökenli edebiyat meraklısı gençlerle , yazarların bir araya geldiği bu topluluk ; iki haftada bir , Vsevolojski'nin evinde toplanırdı.Yeşil bir lamba ile aydınlatılmış bir salonda toplanırlar ve tektaş üzerine lamba figürü oyulmuş bir yüzük takarlardı.Bu toplantılarda , Vsevolojski Rus tarihi üzerine , Barkov tiyatro üzerine konuşur ; Puşkin ve Delvig de şiirler okurdu.

      Bazı yazarlara göre , Yeşil Lamba , içki ve eğlence düşkünü bir topluluktur.Bazı yazarlara göre ise ; canlı , ancak ağırbaşlı bir siyaset ve edebiyat topluluğudur.Diğer bir grup yazar ise , Yeşil Lamba'yı ; bağımsızlık ve özgürlük yolunda çalışanların dinlenme yeri olarak görmektedir.

 

Kaynakça :

 

- Slavic Excursions : Essays on Russian and Polish Literature

                                                             Donald Davie 1990

- Puşkin

                              Henry Troyat Milli Eğitim Yayınları 1951

- Büyük Larousse                              Gelişim Yayınları 1986

- Sosyalist Kültür Ansiklopedisi              May Yayınları 1979

 

 

E-Mail

asmakat2002@yahoo.com