|
|
 |
Asıl adı Jean Baptiste Boyer olan Argens markisi , 24 Haziran 1704'te Provence eyaleti'nin Aix şehrinde doğdu.Babası , bu şehrin parlementosunda başsavcıydı.Soylu bir Katolik aileden gelen Argens , gençliğini kararsızlıklar içinde bocalayarak geçirdi.Daha sonra orduya , katıldı.Ardından , bir aktrise aşık oldu. Bir süre için İspanya'ya gitti.Orada intihara kalkıştı.Daha sonra evlendi ve vatanına dönerek , babasının yanına yerleşti.Fransa'nın Türkiye elçiliği ateşeliğine getirildi.Türkiye'de macera dolu bir hayat yaşadı.Tunus , Cezayir ve Trablus'a gitti.Vatanına dönünce , yeniden askerlik görevine devam etti.Hehl kuşatmasında yaralandı ; attan düşerek sakatlanınca da , askerlikten ayrıldı. Baba mirasından yoksun bırakıldı.Bu yüzden , kalemiyle geçinmeye mecbur oldu.Bu nedenle , Hollanda'ya gitti.Orada;1736 yılında "Kabala Mektupları" 'nı , 1737 yılında ise "Çin Mektupları" 'nı yazar.Bu eserleri , Montesquieu'nun "İran Mektupları" 'nı örnek alır.Hollanda'dan sonra , bir süre Stuttgart'ta kalır.Daha sonra , Prusya kralı II.Friedrich'in korumasına girer ve sarayda mabeynci olarak çalışmaya başlar.Bu arada , Berlin Güzel Sanatlar Akademisi'nde 6000 frank maaşla , müdür olarak göreve getirilir. Argens , sarayda mabeynci olarak 25 yıl çalışmıştır.60 yaşına geldiği zaman , yine bir aktrisi sevmiş , imparator buna engel olmak istemiş ; ancak o , buna rağmen evlenmiştir.Bu olay üzerine , Argens ; koruması tarafından bir daha hiç affedilmemiştir.Fransa'ya yaptığı bir geziden dönüşünde , Friedrich'in alayları ve ilgisizliği onu çok üzmüş ve ülkesine dönmek için izin istemiştir.Doğduğu şehre geldikten bir süre sonra , 11 Ocak 1771'de ölmüştür. Eserleri , tarih sırası ile
şunlardır : Argens , ayrıca Julianus Apostata'nın , "Hıristiyanlık Karşıtı Nutuklar" 'ını , "Paganizmin Savunusu" adıyla çevirdi.Yunancadan , "Evrenin Niteliği" ve "Evrenin Ruhu" adında , iki çevirisi daha vardır. Argens'in , mektup şeklinde romanı "Yahudi Mektupları" , 1736'da La Haye'de basılmıştır. Montesquieu'nün , bu tarihten 15 yıl önce "İran Mektupları" ile elde ettiği saygınlığı ; Argens , "Yahudi mektupları" ile kazanmıştır.Eser o kadar iyi karşılanmıştır ki , 2 cildin ardından , 4 cilt eklenmesiyle 6 cilde çıkarılması uygun görülmüştür.Kitap , pek çok yabancı dile de çevrilmiştir. "Yahudi Mektupları" , İstanbul'dan yola çıkıp Avrupa'nın dağişik ülkelerine seyehat eden 3 Yahudi arasındaki mektuplaşmaları içerir. Bu mektuplarda adı geçen 3 Yahudi'den en önemlisi sayılanın adı , Aaron Monceca'dır.Kuzey Avrupa'nın başkentlerini dolaşarak , sonunda , Paris'e gelen ve burada mektuplarını kaleme alan kişidir , Monceca.Bu Yahudi gezgin ; Amsterdam , Berlin ve Londra'ya gider.Daha sonra , arkadaşı Jacob Brito ile yazışmaya başlar.Üçüncü Yahudinin adı , İsaac Onis'tir.Onis , önceleri İstanbul'da bir hahamdır.Daha sonra ,Talmud'dan ayrılmayı protesto eden bir Yahudi mezhebine katılmak , onlarla Kahire'de buluşmak için , hahamlık görevinden ayrılır.Bu durumda , Mısır'a gitmesi gerekmekte ; dahası , Kudüs'te bulunmayı istemektedir.Sonunda , bu 3 yahudi yolcunun , Avrupa'yı bölümlere ayırarak , işbölümü yaptığını görürüz.İspanyol engizisyonu'ndan , İngiltere'deki baskılara , müslüman dünyasındaki kadının konumuna kadar , birçok olayı ve konuyu tartışırlar. "Yahudi Mektupları" 'nın yapısı , oldukça gevşektir.Belirsiz,merkezi bir temanın anlatıldığı ilk iki kitaptan başka , bu mektuplar ; değişik konular üzerine ya da farklı tablolar üstünde yazılmış bir çeşitleme gibidir.Argens , Montesquieu'nün , "İran Mektupları" 'nda olduğu gibi ; Paris halkına , yabancı gezginlerin bakış açısı doğrultusunda , Avrupalıların yaşamı üzerine düşüncelerini anlatır. Argens , eserinin merkezine , dinsel pratikler ve doktrinler üstüne bir kıyaslama koymuştur.Gezdiği ülkelerde , Aaron Monceca'nın öncelikle gördüğü şeyler ; boşinanlara bağlı saçmalıklar , rahiplerin bundan sağladığı çıkarlar ve kilise konusundaki kavgalarıdır.3 mektupçu arkadaşın , sadece bir kurmacadan başka birşey olmayan Yahudi bakış açısı değildir , burada görülen.Onların yaklaşımını belirleyen , belli bir felsefi sağduyudur.Bu sağduyu , gezdikleri ülkelerin halklarının , kıyaslamalı ahlakları hakkında edindikleri bir düşünceden besleniyordu. Argens 'in , Aaron Monceca aracılığıyla , birçok Avrupalıya yazdığı mektupların amacı ; kendisinin "İnsan Bilgilerinin Belirsizliği Üzerine Felsefi Düşünceler ya da Sağduyu Felsefesi" adlı kitabında ortaya koyduğu , "Tüm gericilikten arınmış , akılcı bir din projesi" 'ne , çoğu yahudi olan bu kişileri inandırmaktı.Bu mektuplarda görünen şey , yahudilik maskesi altında , felsefi düşüncelerin kendini tanımlamasıdır.3 yolcunun da durumu , hep birlikte ortak bir özellik gösterir.Hepsi de , aydınlanma çağı filozoflarının düşüncelerini yeniden ele alır ve geliştirmeyi denerler.Her üçü de , önyargılara karşı birlikte hareket ederler. Argens'in , "Yahudi mektupları" 'ndan sonraki en önemli eseri olan "Filozof Therese" 'in konusu , Argens'in savcı olan babasının yürüttüğü ; Marie-Catherine Cadiere'e tecavüz eden, Girard Baba davasıdır.Argens , kelimelerin yerini değiştererek , Cadiere'i Eradice , Girard'ı Dirrag yaparak eserinde kullanmıştır. İlk bölümde ;17 yaşındaki Eradice ve 15 yaşındaki Laugier adındaki iki Karmelit rahibesine , Cizvit papaz okulu yöneticisi Dirrag tecavüz eder.Bir burjuvanın kızı olan Therese ise , Toulon'daki bu manastıra yerleştirilir.Burada Eradice ile arkadaş olan Therese , Dirrag babanın din derslerine katılır.Ancak , zamanla , ahlakı bozulur.Genç kız , sürüklendiği batağa karşı boşuna direnir. İkinci bölümde ise ; Therese , annesiyle birlikte Paris'e yerleşir.Orada , kapı komşusu bayan Bois-Laurier , onu yoldan çıkarır. Ancak , varlıklı bir kontla tanışan Therese , onda gerçek aşkı bulur. "Filozof Therese" , tuhaf yetkinlikleri olan bir kitaptır.Şeffaf anagramlar aracılığıyla , Girard baba ve bayan Cadiere'in , utanç verici davası üstüne adeta bir fon ekleyen bu eser ; bundan başka , dinsizliğin , şevhet düşkünlüğü üzerindeki ayrıcalığını da pekiştirir.Bu tür bir romandaki paradoksal yönler ; kadının bakış açısından sunulan olaylarla , ahlak bozukluğu ve şehvet düşkünlüğünün hangi düzeyde olduğunu gözler önüne serer. Therese , kendi zevk bilgeliğini yaratmaya , kurmaya çalışır."Filozof "sıfatının belirttiği anlamda , dürüst bir ortamdan gelen ve kendi de filozof olan bir kontla , kır evine çekilen akılcı bir karakteri dile getirir.Aynı ölçü , materyalist bir esinden hareket eden , felsefi söylev ve tartışmalarda da bulunur.Özellikle Sade'ı çağrıştıran kimi sahnelerde , bu çok belirgindir.Ruhun zevkleri , konusu tamamiyle erotik olan bir öyküde erimiştir. Bu zevkler , kösnüllüğe yeni başlayan Therese için olduğu kadar , kont için de geçerlidir.Açık saçık bir yığın sahnenin bulunduğu eser ; adalet ve doğruluğa olan tutku konusunda , Sade'ın sesrlerini çağrıştırır. Therese , Justine'e diye de adladırılabilir. Batıl inançları olan Argens , çarşambanın uğursuzluğuna inanırdı.Bir sofrada 13. kişi olmayı istemez , 2 fırçayı tesadüfen haç şekline gelmiş olarak görse korkardı.Kaba bir maddeci olan bu Hıristiyanlık düşmanı yazar ; Tanrı'ya inanılmadığı zaman , şeytan'a inanılması gerektiğini öğütlemiştir.
Kaynakça : Dictionnaire des
Litteratures Dictionnaire des
Litteratures Dictionnaire des Oeuvres
Litteraires La Nouveau Dictionnaira des Oeuvres Filozoflar Ansiklopedisi Felsefe Ansiklopedisi Orhan Hançeroğlu Dünya Yazarları ve
Eserleri Ansiklopedisi Erotik Edebiyat Tarihi Ana Britannica Türk Ansiklopedisi
E-MAİL
|
