|
|
![]() |
Hayatı ve Eserleri: Anichkov, 1733’de doğar.Eğitimi sırasında, “İnsan Ruhunun Ölümsüzlüğü Üzerine Bir İnceleme” adlı eserini yazar.1760’ta, hakim ünvanını alır.Daha sonra, Moskova Üniversitesi’nde profesör olur ve 1765’ten başlayarak; felsefe, matematik ve mantık dersleri vermeye başlar.Anichkov’un bu dersleri, 1787’ye dek sürer. Anichkov, 1769’da, “Dinsel İnançların Doğal İlkeleri ve Kökenleri Hakkında Söylev” adlı eserini yazar.Eser, aydınlanma düşüncesinin en özgün eseridir.Anichkov, bu eserinde, dinin kaynağını araştırır.Ona göre, dinin kaynağı; doğa olayları karşısında duyulan korkular, düş gücümüzün bize oynadığı oyunlar ve bilgisiz kitlelerin, sıradışı fizik güce, becerikliliğe ve yeteneğe sahip kimselere besledikleri, tapınırcasına sevgi ve hayranlıktır. Anichkov’un, bu eserinde ileri sürdüğü görüşler; kuramsal olarak, yalnızca pagan dinleriyle ilgili olmalarına karşın, dinsel çevrelerde ve tutucu akademisyenler arasında sert eleştiriler alır.Ortodoks kilisesinin en yüksek ruhani kurulu olan sinod, eserin tüm kopyalarını toplattırıp, bir meydanda halkın önünde yaktırır.Bu olaydan, sadece birkaç kopya kurtulur.Bir süre sonra, bazı değişiklikler yapılması koşuluyla, eserin yeniden basımına izin verilir. Anichkov, 1770’de, “İnsan Bilgisinin Özellikleri Üzerine” adlı denemesini yazar.Bu denemede; doğuştan gelen, yani, sonradan edinilmeyen düşünceler kuramını ele alır.Ona göre, insan zihninde, daha önce duyumlardan geçmemiş hiçbir şey bulunmaz.Yazar, duyumculuğun aşırı biçimlerine karşı çıkmak açısından, Kozelsky’yle ayni görüştedir.Ona göre, insan bilgisi 3 aşamadan geçer.Önce, duyular algılanır.Daha sonra, duyu organlarımız aracılığıyla aldığımız izlenimler, kavramları oluşturacak biçimde düzenlenir.En sonra ise, bu kavramların yardımıyla, düşünceden geçerek bilgi oluşur.Anichkov, yanlış düşüncelerin kaynaklarını açıklarken; Bacon’ın, “İdoller Kuramı”’nı onaylar.Descartes’çı, kartezyen metodik kuşku ilkesini benimser. Anichkov, 1772’de, “Mantık ve Metafizik Üzerine Notlar”’ı; 1773’te ise, “Ruh ve Beden Arasındaki Sıkı İlişkinin Açıklanmasının Çeşitli Yolları” adlı eserlerini yazar.Bu ikinci eserinde; materyalist, idealist ve düalist kuramları tartışır.Düalist kuramların savunucularını, aranedenciler(okazyonalistler) ve gezimciler(peripatetikler) olarak ikiye ayırır.Yazar, gezimcilerin görüşlerine yakındır.Leibniz ve Malebranche’ın felsefe sistemlerinin dayandıkları, ruh ve beden düalizmini ise yadsır. Anichkov, 1774’te yayınlanan bir denemesinde, boş inançlı kitlelerle kurulan ilişkilerin, zararlı etkileri üzerinde durur.Düşünsel gelişmede, beslenmenin ve çevrenin rolü hakkında, aydınlanmacılara özgü görüşlerini dile getirir.Anichkov, 1787’de, “Dinin Doğuşu ve İlerleyişi” adlı eserini kaleme alır.Yazar, 1788’de hayata veda eder. Sanatı: Özellikle, matematik ve felsefe üzerinde çalışmış olan Anichkov; materyalist, sansualist ve ateisttir.Lucretiusun, “Evrenin Yapısı” adlı eseri ile 18. yüzyıl gezginlerinin, ilkel halkların inançlarından söz eden öykülerini, kendine kaynak olarak almış; Descartes, Leibniz ve Wolff’un metafiziğini kıyasıya eleştirmiştir.Dinsel mitleri sorguladığı için, gerici profesörlerle takışmış ve kilise tarafından da cezalandırılmıştır. Kaynakça: -The Internet Encyclopedia of Philosophy
James Fieser -Rus Düşünce Tarihi
Andrzej Walicki -Filozoflar Ansiklopedisi
Cemil Sena -Felsefe Ansiklopedisi
Orhan Hançerlioğlu -Sosyalist Kültür Ansiklopedisi
|