|
|
 |
Hayatı : Aarestrup , 4 Aralık 1800'de , Kopenhag'da doğar.Henüz 8 yaşındayken ailesine kaybeder.Bunun üzerine , bakkallık yapan bir akrabasının yanında kalmaya başlar.1819 yılında , üniversite sınavını kazanarak , tıp okumaya başlar. 1827'de , tıp uzmanlık sınavını verir.Aynı yıl , yıllardır nişanlı olduğu Caroline ile evlenir ve Lolland'ın Nysted şehrinde , pratisyen doktorluğa başlar.Aarestrup'un evliliğinden 12 çocuğu olur.1838'de , Sakskobing'e taşınırlar ve mesleğine burada devam eder.1844 yılında , Lolland'ın Falster şehrinde , uzmanlık sınavını vermeye çalışır.Ancak başaramaz.1848'de , Fyen'in Odense şehrinde , bu uzmanlığı almaya çalışırsa da , yine başaramaz. 1849'da , Odense'nin en iyi doktoru gösterilir.Artık , birçok hastası vardır ve hayatı son derece dolu geçmektedir.Daha sonra , Kopenhag Üniversitesi'ne öğretim görevlisi olarak başvurur.Ancak , başvurusu kabul edilmez.1850 yılında rahatsızlanır ve Odense'nin ilk psikiyatri kliniğinde , Harald Semler tarafından tedaviye alınır.Ancak , Semler tedaviyi kesince , kendisine "Aşırı Öfke" tanısı konan Aarestrup;hayatının geri kalan bölümünü , bu şekilde yaşamaya mahkum olur.Şair , 21 temmuz 1856'da , Odense'de ölür. Eserleri : Aarestrup , 1838'de , tek şiir kitabını yayınlar.Bunu;en yakın arkadaşı olan Christian Winther'in dayatmasıyla yapmıştır.Winther , şairin ölümünden sonra , onun şiirlerini yeniden derlemiş ve onun özel duygularını yansıtan şiirleri dışındaki diğer şiirlerini , "Şiir Kalıntıları" adı altında yayınlamıştır.Ancak , bu kitaptan sonra , şiirlerinin değeri anlaşılmıştır.Eleştirmen Georges Brandes'in eleştirileri sayesinde de tanınmıştır.Şairin ayrıca;Byron , Moore ve Heine'dan yaptığı çevirileri vardır.Ancak , bu çeviriler yayınlanmamıştır. Sanatı : Aarestrup , boş bulduğu her an şiir yazardı.Şiirinin merkezinde , acılar ve erotizm vardır.Yolda rastlantıyla karşılaştığı güzel kadınlara yazmış olduğu , sayısız şiiri vardır.Örneğin , bir keresinde;Avrupa komite sorumlusu olarak gittiği bir toplantıda tanıştığı , verem hastası Amalie Raben'e aşık olur.Ancak daha sonra , kadın ölünce;şair de , ona adadığı ve ikisinin buluşmasını anlatan , "Öğle" adlı şiirini yazar. Şairi bugünlere getiren , sadece aşk ve erotik şiirleri değil;onun konuya bakış açısıdır.Aarestrup , bu tip şiirlerini , "Erotik Durumlar" olarak tanımlar.Güzellik üreten ve bundan haz alan biridir.Bunu , şiirlerindeki acıdan uzak anlatımında görebiliriz.Şiirlerinin bir bölümünün ana teması , erotizm değildir.Bazı şiirlerinde ise , erotizm kendini gizlemiştir. Şiirleri , sadece geleneksel olarak , acıya ya da sevgiye duyulan özlemle ortaya çıkmamıştır.Tersine , şair uzaktan haz alarak , güzellikleri ortaya koymuştur. Ancak yine de , şiirinin amacı , kadını betimlemektir.Böylece , Aarestrup'ta , erotizm ve sanatın birbirinden ayrılmadığını görürüz.Şair , şiirlerinde , aşka da yer vermiş;ancak , şiirin her aşamasında , erotizmi , belirgin ya da gizli olarak işlemiştir.Şiirlerinde , genellikle , yılan figürünü sembolik olarak kullanır.Yılan , "Fallus" 'un sembolü ve yaratılıştaki ikili mitos'a bir göndermedir.Yılan , onun şiirlerinde;cinsellik ve ölüm arasındaki , önemli bir işaret olarak yer almaktadır. Aslında , onun şiirlerinin temeli , çok da sağlam değildir.Ancak , şiirleri ; erotik şiirde önemli bir yere sahip olan , yakın arkadaşı Winther'ınkinlerle yarışabilmiştir.Onun şiirlerinde açıklığa kavuşturulamayan olay , onun erotik şiirciliğinin , kendi zamanındaki kültürle bağdaşmadığı;tersine , bu kültürle arasında , ironik bir ayrım olduğudur. "Geri Çekilme" adlı şiirinde;iki aşığın , uyumsuz ve çatırdayan ilişkisinden söz edilir.Şiir , 4 kıtadır.Ana tema , ilk kıtada anlatılmakla birlikte;sonraki kıtalarda , basamak basamak netleşir.Bütün olay doğada geçer.Bu yüzden , aşıklar kendilerini rahat hissetmektedirler.Şiirin kurgusundaki uyumsuzluk , ironik açıdan aşıklara zarar vermiş ve her ikisinin birbirlerine verdikleri sözler , ilişkilerini kurtaramamıştır.Şiirin temelindeki ironi;erotik olamayan ilişkilerin , erotik olarak anlatılmış olması ve çiftin kendi isteğiyle , erotizmi dışlamış olmalarıdır."Bilgi" adlı şiirde ise , şair;sevgilisinin kendisine ilgi göstermeyip , uzak durmasından yakınmaktadır.Buradaki duygusal gözdağı , ironik bir bakış açısıdır.Bu ironi şekli , aslında , şairin kendi kendine konuşmasıdır.Bunun nedeni , şairin , kendi iç ve dış dünyası arasındaki uzaklığın çok oluşudur. Aarestrup , Danimarka edebiyat tarihinin , 1800-1850 yılları arasındaki , "Altın Yıllar" denilen romantik döneme ait bir şairdir.O , kendisini , geç romantik olarak adlandırmasına ve en son geç romantiklerden olmasına rağmen;eserleri , o dönemin Danimarka edebiyatından , belirgin bir şekilde farklıdır.Şiirleri , Danimarka şiiriyle pek bağdaşmaz.Kendi çağdaşı olan Winther ve kendinden 20 yaş büyük olan Oehlenschlager'den epey farklıdır.O , 1830'lu yıllarda , romantik akımda yer alan Blicher ve Kierkegaard'ın yanında yer almaktadır. Şair , tıp öğrenimini seçmiş olsa da , şiirden hiçbir zaman uzak kalmamıştır. Ancak şiirleri , bir doktor ya da aile babası olarak , kişiliğini yansıtmamaktadır. Döneminin gelenek ve biçimlerinden bağımsız yazmasının nedeni , belki de , bir okuyucu kitlesi için yazmamasıydı.Mesleğine duyduğu saygı yüzünden , şiirlerini kolaylıkla ortaya çıkaramıyordu.Bu yalıtım , onun şiirlerinde;halk içindeki günlük yaşamın , özenle ayrılmış olmasıyla kendini gösterir.Böylece şair;merkezinde , çeşitli erotik deneyimlerin var olduğu , yapay bir dünya oluşturmuştur. Aarestrup , "Sanat , Sanat İçindir" anlayışıyla yazmıştır.Çünkü , ona göre; insan geçici , sanat ise kalıcıdır.Bu yüzden;sanat , her şeyden değerlidir. Şiirlerinde esas olarak , çağdaşı Winther'den etkilenmiştir.Ayrıca Byron , Moore ve Heine'ın da etkisi görülür.Ancak , temel anlatım biçimini , kendine özgü geliştirmiştir.Ateşli bir acı sonrasında , duygusal dizeler birbirini izleyebilmektedir. Aarestrup'un şiirleri , estetik açıdan görkemli bir anlatım biçimine sahiptir . Şiirlerinde , ateşli ve sıra dışı konuların , nasıl coşkuyla anlatıldığına tanık olabiliriz.Dil ve ritmi ustaca kullanmasa da;şiirlerinin her kıtasında , düşüncelerinin ve en güzel nüansların havasının estiğini hissedebiliriz.Şairin kullandığı bazı belirsiz sesliler , onu şiirine , yer yer gizemli ve içten bir hava vermektedir. Aarestrup , farklı uyakları kullanmıştır.Bazı şiirlerinde ve çevirilerinde , çok sayıda farklı ölçü ve kıta formu kullanmış;bunlar arasında , a-b-a olan uyak düzenini yeğlemiştir.Ayrıca , İspanyol Balad dörtlüğü de kullanmış ve bu formu öylesine değiştirmiştir ki;Danimarka ölçü formunda , "Aarestrup Dörtlüğü" olarak anılmasına neden olmuştur. Ritim ve sesleri , özgür ve uygun bir şekilde kullanan Aarestrup'un dize tekniği;Danimarka modern liriğinin başlangıcını oluşturur.Belli bir ölçüye bağlı formda yazarken , ölçüyü ritme uydurdu.Şiirlerinde , ritim yer yer çatışmalıdır. Ancak yine de , eşsiz bir denge vardır.Aarestrup , 3 dizeli İtalyan şiir kıtalarını ve yinelemelerini yeğleyen bir anlayışa sahiptir.Bu anlayış , ona , sözcük ve ritimlerle gizemli bir oyun oynanmasına olanak tanımıştır. Tarzının , soğuk ve estetik bir anlatım tarzı oluşunu;en küçük detaylara bile inmesinde gözlemleyebiliriz.Aarestrup'u , diğerlerinden ayıran özellikler;kullandığı dilin , kendi dönemi için kulağa bildik gelen bir tarz olmayışı , hiç durmayan düş gücü , neşesi ve vahşi enerjisidir.O , bütün bunları şiirine yansıtmıştır.Danimarka edebiyatında , duyumculuğa Aarestrup'la girilir. Hayattayken yayınlanan şiirlerinde , genellikle , yaşama sevinci ve güzellik karşısında duyulan coşkular ön plandayken;ölümünden sonra yayınlanan şiirlerinde karamsarlık , başkaldırı ve iç dünyasının iyice yüzeye çıktığı görülür. Ancak yine de , her anlatım , canlılık ve ışıltı doludur. Aarestrup , yaratılmış olan her şeyde , mistik ve çözümlenemeyen güzellikler bulmuştur.Bu güzellikler , onu;somutu , aşk olarak tanımlamasına itmiştir.Ancak , bu tanımlamayı , yetkin biçimde yapamamıştır.O , erotik ve monistik yapısına rağmen;melankolik , boş düşüncelerin ve her şeyin geçici olduğu gibi düşüncelerin üstesinden gelir. Onun şiirlerinde , hayat ve ölüm , karşıtlık içerse de , birbirine bağlıdır;zevk ve korkunun , aynı duygunun iki farklı yanı olması gibi.Yine de , bildiği bir şey vardır ki , o da;içindeki sese kulak vermenin , hem sanat hem de hayata karşı gösterilen en büyük yüreklilik olduğudur. Kaynakça: - Den Danske Literaturs Historie Fra Dens - Emil Aarestrup - Emil Aarestrup - Om İroni i Emil Aarestrup Erotiske Digtning Martin Gylling-Jorgensen - Dictionnaire Des Litteratures Philippe Van Tieghem / 1984 - Kindler Neues Literatur Lexikon 1988 - Büyük Larousse Gelişim Yayınları / 1986 - Türk Ansiklopedisi - Dünya Yazarları ve Eserleri Ansiklopedisi
E-MAİL
|
